Η άλλη όψη του "Δημήτρη Γληνού"

Τελικά όλα τα πράγματα έχουν και μια άλλη όψη. Ακόμα και η φωτογραφία του Κέντρου Πολιτισμού "Δημήτρης Γληνός" που είχα δημοσιεύσει εδώ. Τη νέα εκδοχή τη βρήκα μέσα σε κάτι στοίβες από βιβλία ξεχασμένα, και ορίστε. Πώς βρίσκει συνεχώς πράγματα ο Γκούφυ στη σοφίτα του;
Ευτυχώς πολλά πράγματα έχουν αλλάξει από το 1988. Τώρα πια δεν καπνίζουμε στους αγωνιστικούς χώρους (και μακάρι να μην καπνίζαμε γενικώς). Επίσης τα σημερινά πουκάμισα μάλλον είναι καλύτερα. Τα ξύλινα κομμάτια όμως σπανίως τα βρίσκεις πια.

Διασυλλογικό Β' Εθνικής 1980

Συνεχίζοντας την ανασκόπηση παλαιών ιστορικών στοιχείων, παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα από το διασυλλογικό πρωτάθλημα Β' Εθνικής του 1980, πάλι για τον όμιλο στον οποίο έπαιζε ο Σύνδεσμος Αιγυπτιωτών.
Στον όμιλό μας έπαιζαν αυτή τη φορά 13 ομάδες, το σύστημα ήταν (εννοείται) πουλ και οι ομάδες αγωνίζονταν σε έξι σκακιέρες, τέσσερις ανδρικές και δύο εφηβικές. Όσον αφορά στη βαθμολογία, μετρούσε το σύνολο των βαθμών.

24-2-1980: ΣΑΕ-Αγ. Βαρβάρα 2,5-3,5
9-3-1980: ΟΦΟΝ-ΣΑΕ 3,5-2,5
16-3-1980: ΣΑΕ-Ιλίσια 4-2
23-3-1980: Μπραχάμι-ΣΑΕ 1-5
30-3-1980: ΣΑΕ-Πειραϊκός 1-5
13-4-1980: Άρης Νικαίας-ΣΑΕ 4-2
27-4-1980: ΣΑΕ-Κρυστάλλης 2-4
4-5-1980: Μαρούσι-ΣΑΕ 4,5-1,5
25-5-1980: ΣΑΕ-ΕΦΕΤ 2,5-3,5
8-6-1980: Ζωγράφου-ΣΑΕ 1,5-4,5
15-6-1980: ΣΑΕ-Σαλαμίνα 3-3
29-6-1980: Κάντζα-ΣΑΕ 2-4

Η τελική βαθμολογία:

1. Πειραϊκός 58
2. Άρης Νικαίας 49,5
3. ΟΦΟΝ 46,5
4. Κρυστάλλης 45,5
5. ΕΦΕΤ 42,5
6. Κάντζα 40,5
7. Μαρούσι 35
8. ΣΑΕ 34,5
9. Αγ. Βαρβάρα 31,5
10. Ιλίσια 30
11. Σαλαμίνα 20,5
12. Μπραχάμι 19,5
13. Ζωγράφου 14,5

Οι δύο πρώτες ομάδες ανέβηκαν στην Α' Εθνική και οι τέσσερις τελευταίες υποβιβάστηκαν στην Γ'.

Διασυλλογικό Γ' Εθνικής 1979

Παίρνοντας αφορμή από κάποιο ενδιαφέρον αρχειακό υλικό που παρουσιάζεται κατά καιρούς στο φιλικό ιστολόγιο του Γάτου, σκέφτηκα να προσφέρω κι εγώ το λίγο υλικό που έχω. Ελπίζω αυτές όλες οι προσπάθειες να συμβάλλουν στο να "ανασυσταθεί" η ελληνική σκακιστική ιστορία, από της οποίας το παζλ (μέχρι κάποιο σημείο) έχουμε μόνο λίγα, σκόρπια κομμάτια.

Έχω την εντύπωση ότι το 1979 παίχθηκε το πρώτο πρωτάθλημα της Γ' Εθνικής. Σ' αυτό συμμετείχε και η τότε ομάδα μου, ο Σύνδεσμος Αιγυπτιωτών Ελλήνων. Παρουσιάζω τα αποτελέσματα του ΣΑΕ και την τελική βαθμολογία. Έχω και τα αποτελέσματα των επιμέρους παρτίδων, θα ήταν όμως πολύ χρονοβόρο και κουραστικό για τους αναγνώστες να τα διαβάζουν σε ένα ιστολόγιο. Τα κρατώ λοιπόν για μια μελλοντική εργασία που έχω στο μυαλό μου.

Οι ομάδες στον δικό μας όμιλο (νομίζω ότι ήταν δύο οι όμιλοι στην Αθήνα) ήταν 9 και οι αγώνες γίνονταν σε τέσσερις σκακιέρες μόνο, τρεις ανδρικές και μια εφηβική (μέχρι 20 ετών). Το σύστημα των αγώνων ήταν, φυσικά, πουλ και μετρούσε το σύνολο των βαθμών κι όχι όπως σήμερα (2-1-0).

28-1-1979: ΣΑΕ-Βύρωνας 4-0
4-2-1979: Γαλάτσι-ΣΑΕ 1-3
11-2-1979: ΣΑΕ-Κορυδαλλός 4-0
25-2-1979: Μαρούσι-ΣΑΕ 2-2
11-3-1979: ΣΑΕ-Παπάγου 4-0
18-3-1979: Ν. Φιλαδέλφεια-ΣΑΕ 0,5-3,5
1-4-1979: ΣΑΕ-Καισαριανή 2,5-1,5
8-4-1979: ΟΦΟΝ-ΣΑΕ 3,5-0,5

Η Τελική βαθμολογία

1. ΟΦΟΝ 25,5
2. ΣΑΕ 23,5
3. Μαρούσι 22,5
4. Παπάγου 21
5. Καισαριανή 15,5
6. Βύρωνας 11
7. Ν. Φιλαδέλφεια 9
8. Γαλάτσι 8,5
9. Κορυδαλλός 7,5

Οι δύο πρώτες ομάδες ανέβηκαν στην Β' Εθνική.

Σταύρος Φρυγανάς - μια αναφορά στον μεγάλο Έλληνα πρωταθλητή

25 Αυγούστου 1945. Στη ρημαγμένη από τον πόλεμο Αθήνα διεξάγεται μια πρωτόγνωρη για τα ελληνικά δεδομένα σκακιστική εκδήλωση. Ένας πρωταθλητής, ο μεγαλύτερος ίσως Έλληνας σκακιστής του Μεσοπολέμου, με διεθνείς περγαμηνές, αντιμετωπίζει σε αγώνα blind σιμουλτανέ πέντε αντιπάλους που αγωνίζονται συνεργαζόμενοι σε τρεις σκακιέρες και τους νικάει όλους! Ο σκοπός είναι ιερός. Πρέπει να μαζευτούν χρήματα για την ανοικοδόμηση της χώρας κι ο καθένας προσφέρει ό,τι μπορεί, με το δικό του τρόπο. Το όνομα του σκακιστή είναι Σταύρος Φρυγανάς, πρωταθλητής Ελλάδας 10 χρόνια πριν (1935), και την ισχύ του έχουν δοκιμάσει ήδη ο Λάσκερ, ο Μπογκολιούμποβ, ο Αλιέχιν!
Ο Σταύρος Φρυγανάς (1906-1996) γεννήθηκε στην Αθήνα και σε πολύ νεαρή ηλικία έφυγε για τη Γερμανία όπου σπούδασε Μηχανολόγος-Ηλεκτρολόγος. Παράλληλα με τις σπουδές του καλλιεργούσε τη μεγάλη του αγάπη, το σκάκι, και γρήγορα απέκτησε κάποιο όνομα. Η Γερμανία ήταν μια προηγμένη σκακιστικά χώρα κι έτσι ο νεαρός μαιτρ είχε την ευκαιρία να αντιμετωπίσει πολλούς παίχτες παγκόσμιας κλάσης, όπως αυτούς που προαναφέραμε, αλλά και πολλούς άλλους. Μάλιστα τα αποτελέσματά του ήταν αξιοσημείωτα. Το 1925 κερδίζει τον Λάσκερ που αντιμετωπίζει σε αγώνα χάντικαπ δέκα γνωστούς σκακιστές, ανάμεσα στους οποίους ο νεαρός Έλληνας. Το 1924 κερδίζει πειστικότατα τον έμπειρο Ζέμις, που επρόκειτο στο μέλλον να γίνει γκρανμαίτρ, έναν από τους ισχυρότερους Γερμανούς της εποχής του. Το 1926 κάνει ισοπαλία με τον Μπογκολιούμποβ. Την ίδια χρονιά επιστρέφει στην Αθήνα, για να ξαναφύγει, αυτή τη φορά για τη Γαλλία, όπου θα ζήσει ανάμεσα στα 1930 και 1932 κι όπου θα κάνει ισοπαλία με τον Αλιέχιν! Τέλος το 1935 θα πρωτεύσει στο πρώτο Πρωτάθλημα Ελλάδας.
Μετά από τον πόλεμο ο Φρυγανάς ασχολήθηκε με τον διοργανωτικό τομέα και συνέβαλε στην ίδρυση της Ελληνικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας, της οποίας διετέλεσε και Πρόεδρος. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 εγκαταστάθηκε στην Ισπανία και πέθανε το 1996 στη Μάλαγα.
Θα δούμε παρακάτω την ιστορική του νίκη επί του Ζέμις:

Ζέμις-Φρυγανάς, Βερολίνο 1924
(Ανάλυση και σχόλια του Σπύρου Ιλαντζή)

1.ε4 γ5 2.Ιζ3 ε6 3.δ4 γxδ4 4.Ιxδ4 Ιζ6 5.Ιγ3 Ιγ6 6.Αε3 Αβ4 7.Αδ3 δ5 8.εxδ5 Ιxδ5 9.0–0 [9.Ιxγ6 βxγ6=] 9...Ιxγ3 10.βxγ3 Αxγ3 11.Ιxγ6 βxγ6 12.Πβ1 0–0 13.Αγ5 Πε8 14.Πβ3 Βζ6 [14...Αζ6? 15.Αxθ7+! Ρxθ7 16.Βθ5+ Ρη8 17.Πθ3+-] 15.Αxθ7+ Ρxθ7 16.Βδ3+ Ρη8 17.Πxγ3 Πδ8 18.Βθ3 Αα6 [18...ε5 19.Βη3 Αε6=] 19.Πε1 Παβ8 20.Πη3 Πβ7 21.Ρθ1?! Πβ2 22.Βη4 Πxγ2 23.Αε7 Βε5! 24.Πηε3 Πδ4 25.Βζ3 Βδ5 26.Βη3 (/\ 27.Αζ6 ή 27.Ββ8+ Ρθ7 28.Πθ3+) 26...Αε2! 27.Ββ8+ [27.Αζ6 Πη4–+] 27...Ρθ7 28.Πθ3+ [28.Ββ1 Βxα2–+] 28...Αθ5 29.Ββ1 Πδδ2 [29...Πδγ4? 30.Πε2+- (όχι όμως 30.Πγ1 (Λούρης), λόγω του 30...Ββ5 31.Πxθ5+ Ρη8–+) ] 30.Πγ3 [30.Πγ1 η6–+] 30...Πxζ2 [ή 30...Βxα2] 31.Βxγ2+ Πxγ2 32.Πxγ2 Αδ1 33.Πγ5 Βδ2 34.Πγε5 Αγ2 35.Αγ5 ζ5 36.Αxα7 [36.Πxε6 Αε4 37.Πη1 Βδ5] 36...Αε4 37.Πη1 Αδ5 38.Πε3 [38.α4 Βζ4 (38...ζ4) ; 38.α3 Βα5 (38...Βγ3 39.Πε3; 38...ζ4)] 38...ζ4 39.Πη3+ Ρη8 40.Πα3 Βε2 41.θ3 ζ3 και τα Λευκά εγκατέλειψαν

Πηγές:
-Κώστα Χατζιώτη, Το σκάκι στην Ελλάδα, Αθήνα 1984
-Σπύρου Λούρη, Τα πρωταθληματα σκακιού σε Ελλάδα και Κύπρο, εκδόσεις Ντούσγος, Αθήνα 1997
-Η GreekBase, το site του Σωτήρη Δελαβέκουρα (για την παρτίδα και τα σχόλια)

Φίλιπ Στάμα

(Δημοσιεύθηκε στις 27 Ιουλίου 2008 στο ιστολόγιο του Schrödinger's Cat)

Ο Φίλιπ Στάμα (περ.1715-1770) ήταν ένας γνωστός σκακιστής και θεωρητικός του 18ου αιώνα από το Αλέπο της Συρίας (ή «Βέροια», όπως το ονόμαζαν οι αρχαίοι Μακεδόνες!). Νέος έφυγε για τη Γαλλία, όπου το 1737 εξέδωσε το σημαντικό έργο της εποχής Essai sur le jeu des échecs. Το βιβλίο αυτό περιείχε 100 προβλήματα -κατά τον Στάμα από πραγματικές παρτίδες- και είναι το πρώτο στο οποίο η περιγραφή των κινήσεων γίνεται με το αλγεβρικό σύστημα, δηλαδή χρησιμοποιώντας γράμματα και αριθμούς, όπως δηλαδή γίνεται και σήμερα.


Πολύ γρήγορα όμως ο Στάμα άφησε το Παρίσι για να πάει στο Λονδίνο, όπου παρέμεινε πολλά χρόνια και, έχοντας ως μαικήνα τον λόρδο Χάρρινγκτον, διορίστηκε μεταφραστής ανατολικών γλωσσών με τη σφραγίδα του βασιλιά Γεωργίου του Β’. Στον μαικήνα του ακριβώς αφιέρωσε το δεύτερο βιβλίο του με τίτλο The Noble Game of Chess, το οποίο περιέχει τα ίδια 100 προβλήματα με το προηγούμενο, αλλά αυτή τη φορά είναι εμπλουτισμένο με 74 βαριάντες ανοιγμάτων.
Στα βιβλία του Στάμα φαίνεται καθαρά η επίδραση του αραβικού σκακιού, το οποίο είναι πιο αργό και περισσότερο ποζισιονέλ από το διεθνές σκάκι, και με το οποίο είχε επαφή στα νιάτα του στη Συρία. Μια χαρακτηριστική συμβουλή που δίνει π.χ για το άνοιγμα της παρτίδας είναι να αναπτύσσει κανείς τα κομμάτια του μετά από τα πιόνια ώστε να μη δημιουργείται στρίμωγμα πάνω στη σκακιέρα, συμβουλή στην οποία μάλλον οφείλει πολλά κι ο ίδιος ο Φιλιντόρ.

Ο Στάμα θεωρήθηκε ο καλύτερος παίχτης του κόσμου από το 1737 περίπου ως το 1747, οπότε εμφανίστηκε στο προσκήνιο ο διάσημος Γάλλος σκακιστής και γνωστός μουσικοσυνθέτης της εποχής Αντρέ Ντανικάν Φιλιντόρ. Οι δυο τους ξέρουμε πως έπαιξαν ένα ματς στο Λονδίνο το 1747, στο οποίο ο Στάμα ηττήθηκε πειστικά με +8 -1 =1, αλλά δυστυχώς οι παρτίδες αυτές δεν έχουν σωθεί. Έκτοτε ο 18ος αιώνας στο σκάκι ανήκει στον Φιλιντόρ, που οι ιδέες του επρόκειτο να δημιουργήσουν μια βαθιά τομή στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε το παιχνίδι.

Σύμφωνα με το OXFORD COMPANION TO CHESS, ο Στάμα ήταν μάλλον ελληνικής καταγωγής. Αυτό υπάρχει πιθανότητα να είναι αλήθεια, λόγω τριών γεγονότων: Το ένα είναι ότι στο χωριό Αλέπο κατοικούσαν Έλληνες από την αρχαιότητα ακόμα και το επώνυμο «Στάμας» υπάρχει στην Ελλάδα ακόμα και σήμερα. Το δεύτερο έχει να κάνει με την ελληνομάθεια του Στάμα, που αναφέρεται από αρκετές πηγές, και το τρίτο είναι το ότι ο Στάμα ανήκε στη χριστιανική κοινότητα της περιοχής του. Αυτό το θέμα θα άξιζε να ερευνηθεί.

Χιούμορ και σκάκι

Στα πλαίσια της 29ης Σκακιστικής Ολυμπιάδας που έγινε το 1990 στο Νόβισαντ, διεξήχθη και ένας διεθνής ανοιχτός διαγωνισμός γελοιογραφίας. Έλαβαν μέρος 265 σκιτσογράφοι από 21 χώρες.
Μερικά από τα έργα που παρουσιάστηκαν:


Bibishev Viacheslav (ΕΣΣΔ)


De Angelis Marco (Ιταλία)


Marsden Jan (Ελβετία-ΗΠΑ)


Pena Julijan-Pai (Ρουμανία)

Μπορείτε να δείτε μια μεγάλη συλλογή από τα έργα στο Chess Graphics.

Καρφώματα

Το κάρφωμα είναι πολύ ισχυρό όπλο στα χέρια ενός ικανού παίχτη. Αλλά και το καρφωμένο κομμάτι συνήθως προκαλεί μεγάλα προβλήματα στην παράταξη που το έχει.
Οι παρακάτω θέσεις έχουν θέμα το κάρφωμα.

Cherniaev-Beshukov, Χάστινγκς 1999/2000

Τα Μαύρα κερδίζουν υλικό

Paragua-Aronian, Λινάρες 2000

Τα Λευκά κερδίζουν υλικό

Shumov-Vinaver, Αγ. Πετρούπολη 1875

Τα Λευκά κερδίζουν

Λύσεις:
Cherniaev-Beshukov. Το 1...Ιη3 κερδίζει τουλάχιστον διαφορά. Το πιόνι ζ2 είναι καρφωμένο!
Paragua-Aronian. Με 1. Βε4 τα Λευκά κερδίζουν τον καρφωμένο Ίππο στο γ4.
Shumov-Vinaver. Τα Λευκά έπαιξαν 1. Πγ1! Ο Πύργος δεν παίρνεται επειδή η μαύρη Βασίλισσα είναι καρφωμένη. Αν 1...Βxα4 2. Πxγ8 ματ! Σε οποιαδήποτε άλλη κίνηση των Μαύρων τα Λευκά κερδίζουν τη Βασίλισσα.

Nenad Petrović

Ο Γιουγκοσλάβος γκρανμαίτρ στη σύνθεση προβλημάτων Νέναντ Πέτροβιτς (Nenad Petrović, 1907-1989) συνέθεσε στην καριέρα του περίπου 700 προβλήματα κάθε είδους, από τα οποία περισσότερα από 50 κέρδισαν πρώτα βραβεία.
Το παρακάτω είναι από τα πιο γνωστά του:

Πρόβλημα του Nenad Petrović, 1959

Τα Λευκά κάνουν ματ σε 2 κινήσεις

Δύο συνδυασμοί

Δύο σχετικά εύκολοι συνδυασμοί από παλιότερες παρτίδες:

Gerstner-Korneev, Ουμπέντα 2000

Τα Λευκά έχουν μια κίνηση που τους εξασφαλίζει άμεσα τη νίκη.

Emms-Arkell, Λονδίνο 1994

Τα Λευκά κάνουν ματ

Πολιτιστικός Σύλλογος Νέων Ερυθρού, 1983-1987

Οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι άνθησαν κυρίως κατά τη δεκαετία του '80. Φυσικά υπάρχουν πολλοί και σήμερα, όπως υπήρχαν και πριν, όμως εκείνα τα χρόνια ο αριθμός τους δεν συγκρινόταν με τον σημερινό.
Ήταν μια εποχή χωρίς ιδιωτικά κανάλια τηλεόρασης και χωρίς Ίντερνετ. Ακόμη, ίσως και εξαιτίας των παραπάνω, ήταν μια εποχή περισσότερο πολιτικοποιημένη. Οι σύλλογοι αυτοί ήταν μια διέξοδος για όσους αναζητούσαν ανθρώπους με παρόμοια ενδιαφέροντα ή ένας τόπος έκφρασης διαφόρων ανησυχιών της εποχής, κυρίως πολιτικής φύσης, αλλά και καλλιτεχνικής, οικολογικής, αθλητικής, κτλ. Πολλοί σύλλογοι διέθεταν αθλητικά τμήματα, τμήματα μουσικής, θεατρικά, σκακιστικά, κι όλα αυτά γινόντουσαν από ερασιτέχνες, χωρίς κανένα οικονομικό όφελος.

Για όσους ξέρουν τα πράγματα, δεν θα πούμε τίποτα καινούριο όταν αναφέρουμε ότι πολιτιστικούς συλλόγους δημιουργούσαν, εκτός από μεμονωμένα άτομα, και συγκεκριμένα πολιτικά κόμματα. Ο λόγος φανερός: η προσέλκυση μελών. Κι αφού αυτό δεν μπορούσε τόσο εύκολα να γίνει με την απευθείας κρούση, δημιουργούσαν ένα "στέκι" όπως τα λέγαμε τότε, όπου μέσα από διάφορους προβληματισμούς ξεχώριζαν οι "ικανοί" και οι "άξιοι" γι' αυτούς. Δεν πειράζει όμως, χαλάλι τους. Κάτι έμεινε και σε μάς.
Τώρα βέβαια αυτά δεν υπάρχουν. Τα κόμματα προσελκύουν τα μέλη τους με άλλους τρόπους, πιο οργανωμένους. Παρ' όλα αυτά, παρ' όλες τις διαφωνίες που είχαμε με διάφορες πρακτικές τού τότε, δεν θα με πείραζε εμένα τουλάχιστον να δω κάποιες τέτοιες πρωτοβουλίες και σήμερα. Καλύτερα αυτό παρά το "ξύλινο πόδι" που νιώθω να βγαίνει μέσα από μια οθόνη και να με πατάει καθημερινά (και εκτός από την ακαμψία υπάρχει βέβαια και η "ευκαμψία"). Είναι σίγουρο πως δεν θα άξιζε τον κόπο να ξαναγινόταν κάτι;

Το 1983 δημιουργήθηκε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Νέων Ερυθρού. Είχε πολλά μέλη για σύλλογο γειτονιάς και μεγάλος αριθμός από αυτά ήταν ενεργά. Βέβαια τη "βρώμικη δουλειά" την βγάζουν συνήθως λίγοι, αλλά όπως και να 'χει η δουλειά που βγήκε σ' εμάς ήταν μπόλικη...Ας είναι καλά ο Αποστόλης, ο Χρήστος, ο Γιώργος, ο Δήμος και τόσοι άλλοι, καθώς και όλα εκείνα τα παιδιά του 57ου Γυμνασίου που τους άρεσε πραγματικά να περνούν εκεί τις ώρες τους και βοηθούσαν όσο γινόταν.
Στο σύλλογο είχαμε τα εξής τμήματα και δραστηριότητες:
-Βιβλιοθήκη
-Σκάκι
-Θεατρικό τμήμα
-Ποδοσφαιρική ομάδα
-Μουσική
-Περιβαλλοντικές δραστηριότητες

Μια και για το σκακιστικό μας τμήμα θέλω κυρίως να αναφερθώ, πρέπει να πω ότι τα τέσσερα χρόνια που κράτησε ο σύλλογος καταφέραμε να κάνουμε 10 τουρνουά! Και μάλιστα τουρνουά που τηρούσαν απόλυτα τους κανόνες. Καμιά σχέση με παιχνίδια της πλάκας. Μόνο ρολόγια δεν είχαμε, αλλά κι αυτό πάρα λίγο θα το είχαμε, αν είχαμε προλάβει να γίνουμε μέλος της ΕΣΟ όπως προγραμματίζαμε. Ακόμα και προπονήσεις κάναμε. Η σκακιστική μας ομάδα είχε γύρω στα 40 μέλη και ασφαλώς ήταν μια από τις ισχυρότερες ερασιτεχνικές ομάδες που υπήρχαν.
Δύο από τα πρωταθλήματά μας:

Εσωτερικό πρωτάθλημα 1983


Εσωτερικό πρωτάθλημα 1984

Μια εικόνα από την Αναγέννηση

Ο πίνακας αυτός μάς έρχεται από την Ολλανδία και είναι του 1510. Ο ζωγράφος είναι ο Lucas van Leyden. Μάς δείχνει μια μορφή σκακιού που παιζόταν πολύ εκείνη την εποχή, το σκάκι courier όπως ονομαζόταν. Βλέπουμε ότι το σκάκι έχει αφήσει τα ίχνη του σε κάθε ιστορική περίοδο.

Μια αξέχαστη θέση

Η παρακάτω θέση είναι πολύ γνωστή στη σκακιστική βιβλιογραφία, την αναδημοσιεύω όμως γιατί δημιουργεί πάντα μια αξέχαστη εντύπωση σε όσους την βλέπουν για πρώτη φορά.
Είναι από μια παρτίδα Lewitzky-Marshall που παίχτηκε στο Βερολίνο το 1912. Ο Αμερικανός πρωταθλητής Frank Marshall (που παίζει εδώ με τα Μαύρα), γνωστός για το πολύ επιθετικό παιχνίδι του, αναφέρει στο βιβλίο του ότι αυτή ήταν η ωραιότερη κίνηση που είχε παίξει στη ζωή του. Λοιπόν:

Είναι η σειρά των Μαύρων να παίξουν την 23η κίνησή τους. Τι έπαιξε ο Μάρσαλ;
23...Βη3!!
και τα Λευκά αμέσως εγκατέλειψαν! Αν 24. ζη3 Ιε2+ 25. Ρθ1 Πxζ1 ματ. Αν 24. θη3 Ιε2 ματ. Και αν 24. Βxη3 Ιε2+ 25. Ρθ1 Ιxη3+ 26. Ρη1 Ιxζ1 και τα Μαύρα διατηρούν κομμάτι παραπάνω και κερδισμένη θέση.

Διπλές απειλές

Δύο ενδιαφέρουσες και σχετικά εύκολες θέσεις με θέμα τη διπλή απειλή:


Τα Λευκά κερδίζουν


Τα Μαύρα κερδίζουν

Η Βέρα Μέντσικ και η περίφημη λέσχη της

Το 1927 έγινε στο Λονδίνο το πρώτο στην ιστορία Πρωτάθλημα Κόσμου Γυναικών. Πρωταθλήτρια ήταν μια κοπέλα 21 μόλις ετών, που επρόκειτο να αφήσει έντονη τη σφραγίδα της στο παγκόσμιο σκάκι τα επόμενα χρόνια: η Βέρα Μέντσικ.
Η Μέντσικ γεννήθηκε στη Μόσχα το 1906, από Τσέχο πατέρα και Αγγλίδα μητέρα. Ο πατέρας της τής έμαθε σκάκι όταν η Βέρα ήταν 9 ετών.
Η οικογένεια εγκαταστάθηκε στο Χάστινγκς της Αγγλίας το 1921 κι εκεί η Βέρα έγινε γρήγορα μέλος της τοπικής σκακιστικής λέσχης, όπου πήρε μαθήματα από τον περίφημο Ούγγρο γκρανμαίτρ Γκέζα Μάροτσι.

Όμως η πραγματική λέσχη για την οποία είναι γνωστή η Μέντσικ ήταν άλλη. Μιλάμε για μια εποχή όπου ήταν ελάχιστες οι γυναίκες που έπαιζαν σκάκι, και το να παίζουν -και μάλιστα σε υψηλό επίπεδο- δεν γινόταν εύκολα αποδεκτό σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο. Όταν προσκλήθηκε η παγκόσμια πρωταθλήτρια να παίξει στο τουρνουά του Κarlsbad το 1929 ανάμεσα σε "θηρία" όπως ο Καπαμπλάνκα, ο Όϋβε, ο Μπογκολιούμποβ, ο Νίμτσοβιτς, ο Σπίλμαν κ.α., κάποιοι από τους μαιτρ είδαν με ευθυμία το γεγονός. Ένας μάλιστα από αυτούς -ο Αυστριακός Μπέκερ- είπε το εξής: "Όταν τελειώσει το τουρνουά προτείνω να ανοίξουμε τη λέσχη "Βέρα Μέντσικ", στην οποία θα γίνονται αποκλειστικά μέλη όσοι χάνουν από την παγκόσμια πρωταθλήτρια".
Ήταν μάλλον καλή η ιδέα του, γιατί είχε την τιμή να γίνει το πρώτο μέλος. Άλλα μέλη του κλαμπ αυτού ήταν ο Όϋβε, ο Γέιτς, ο Αλεξάντερ, ο Κολλέ, ο Τόμας. Αλλά και πολλοί διάσημοι παίχτες όπως ο Βίντμαρ, ο Γκρύνφελντ, ο Σπίλμαν κ.α. είχαν καταφέρει να διασωθούν με ισοπαλίες.

Αυτή η λέσχη ήταν θέμα για μεγάλες πλάκες ανάμεσα στους σκακιστές. Ο γνωστός Άγγλος σκακιστής Τζωρτζ Τόμας (ο οποίος, για να είμαστε δίκαιοι, διακρινόταν για τους άψογους τρόπους του) είχε τιμηθεί από συντάκτη του British Chess Magazine με τον παρακάτω τρόπο: "Ο Sir George Thomas ηττήθηκε για μια ακόμα φορά από τη Βέρα Μέντσικ και ανακηρύσσεται πλέον πρόεδρος της λέσχης!"
Η παρακάτω παρτίδα με τον Thomas παίχτηκε το 1932:

Vera Menchik-George Thomas, Λονδίνο 1932
1. δ4 Ιζ6 2. γ4 η6 3. Ιγ3 Αη7 4. ε4 δ6 5. ζ3 O-O 6. Αε3 ε5
7. Ιηε2 β6 8. Βδ2 Ιγ6 9. δ5 Ιε7 10. η4 Ιδ7 11. Πη1 α5
12. O-O-O Ιγ5 13. Ιη3 Αδ7 14. θ4 α4 15. θ5 Ββ8 16. Αθ6 Βα7
17. Αxη7 Ρxη7 18. Ιζ5+ Ιxζ5 19. ηxζ5 α3 20. ζ6+ Ρθ8 21. Βθ6
αxβ2+ 22. Ρβ1 Πη8

23. θxη6 ζxη6 24. Βxθ7+ 1-0 (24...Ρxθ7 25. Πθ1+ Αθ3 26. Πxθ3 ματ)

Η Βέρα Μέντσικ έφυγε από τη ζωή πολύ νωρίς, κατά τη διάρκεια ενός βομβαρδισμού του Λονδίνου από τους Γερμανούς το 1944.

Η Τρικυμία

Η παρακάτω σκηνή είναι από το περίφημο θεατρικό έργο του Γουίλιαμ Σαίξπηρ Η Τρικυμία, που ανέβηκε φέτος στο θέατρο Κάππα, σε μετάφραση και σκηνοθεσία Νίκου Χατζόπουλου, με πρωταγωνιστές τον Γιάννη Βόγλη στο ρόλο του Πρόσπερο, τον Γιάννη Βογιατζή στο ρόλο του Γκονζάλο, τον Γιάννο Περλέγκα ως Φερδινάνδο, την Δέσποινα Κούρτη ως Μιράντα, κ.α.


Στην ιστοσελίδα της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ υπάρχει παρουσίαση του έργου από τον Κώστα Γεωργουσόπουλο.
Επίσης στο in.gr.

Γίνεται να μην λυθεί;

Ένα πρόβλημα από εκείνα που και να θέλει κανείς να μην το λύσει δε γίνεται...!

Πρόβλημα του V. Röpke, 1942

Τα Λευκά κάνουν ματ σε 6 κινήσεις

Πρόβλημα του Ercole del Rio

Σε μια εποχή που η τέχνη της δημιουργίας σκακιστικών προβλημάτων δεν ήταν ιδιαίτερα ανεπτυγμένη (δεν υπήρχε το καλλιτεχνικό σκάκι με τη σημερινή του έννοια), ο Ιταλός σκακιστής και συγγραφέας Ερκόλε ντελ Ρίο (Ercole del Rio, π.1718-1802) κατάφερε να δημιουργήσει αξιοσημείωτες συνθέσεις. Μία από αυτές είναι και η παρακάτω:

Ercole del Rio, 1750

Παίζουν τα Λευκά και κάνουν ματ σε 4 κινήσεις

Η αποκάλυψη ενός Ίππου

Ένα ιδιαίτερα ισχυρό όπλο στα χέρια ενός καλού παίχτη είναι το σαχ με αποκάλυψη. Στην παρακάτω θέση (από παρτίδα Koch-Richter, Βερολίνο 1929) τα Μαύρα έχουν μια τέτοια κίνηση.

Παίζουν τα Μαύρα και κάνουν ματ σε 3 κινήσεις.
Λύση:
1...Ιθ5+! (διπλό σαχ, ένα ακόμα ισχυρότατο όπλο!) 2. Ρθ3 Βη3+! 3. Πxη3 Ιζ4 ματ. Ο Ίππος ξαναγυρίζει θριαμβευτής στο αρχικό του τετράγωνο.

Σχολικό σκάκι στη Βραζιλία

Στη Βραζιλία, στην επαρχία του Rio de Janeiro, ξεκίνησε το 2005 ένα κρατικό πρόγραμμα εκμάθησης σκακιού στα σχολεία. Το πρόγραμμα αφορούσε 250 σχολεία και 25.000 μαθητές. Η ιστοσελίδα του προγράμματος μάς πληροφορεί ότι πρόκειται για μια συνεργασία με την Σκακιστική Ομοσπονδία της επαρχίας του Ρίο ντε Ζανέιρο για να γίνει το σκάκι παιδαγωγικό εργαλείο, κεντρίζοντας τη λογική, τη συγκέντρωση και τη δημιουργικότητα του μαθητή. Στο παρακάτω βίντεο φαίνεται μια τέτοια δραστηριότητα σε ένα από τα σχολεία, στην οποία ο διάσημος Βραζιλιάνος πρωταθλητής και πρώην διεκδικητής του παγκόσμιου τίτλου Henrique Mecking δίνει σιμουλτανέ σε μαθητές και λέει σε σύντομη συνέντευξή του ότι το παιδί που μαθαίνει σκάκι ωριμάζει και μαθαίνει να πιστεύει στον εαυτό του. Το βίντεο είναι στα Πορτογαλικά, αλλά η εικόνα τα λέει όλα.

Μπέντζαμιν Φράνκλιν

"Άρπαξε τον κεραυνό από τους ουρανούς και το σκήπτρο από τους τυράννους"

Η φράση αυτή, ειπωμένη από έναν σύγχρονό του, περιγράφει επιγραμματικά την πορεία ζωής του διάσημου Αμερικανού πολιτικού, τυπογράφου και επιστήμονα Μπέντζαμιν Φράνκλιν (Benjamin Franklin, 1706-1790). Ο Φράνκλιν τη δεκαετία του 1740 έκανε τις σημαντικότερες έρευνές του στο πεδίο του ηλεκτρισμού, που κορυφώθηκαν με την ανακάλυψη του αλεξικέραυνου, και 20 χρόνια αργότερα βρισκόταν στην Αγγλία για μια τελείως διαφορετική υπόθεση: να παρουσιάσει τα προβλήματα της τότε αμερικανικής αποικίας στο βρετανικό κοινό.

Ο Φράνκλιν ήταν γνωστός για το πάθος που είχε με το σκάκι. Το 1750 μάλιστα θα έγραφε το σημαντικό του δοκίμιο Τα ήθη του σκακιού, στο οποίο υποστηρίζει πως το σκάκι δεν είναι μόνο ψυχαγωγία αλλά και ένας τρόπος να αποκτηθούν και να ενισχυθούν ορισμένα πολύτιμα χαρακτηριστικά του μυαλού, όπως η προνοητικότητα, η περίσκεψη και η προσοχή.
Ο παρακάτω πίνακας του Αμερικανού ζωγράφου Edward Harrison May δείχνει ένα γεγονός που υποστηρίζεται από πολλούς πως σχετίζεται με την ιστορική αλήθεια.


Ο Μπέντζαμιν Φράνκλιν παίζοντας σκάκι με την λαίδη Χάου

Κατά την παραμονή του στην Αγγλία, ο Φράνκλιν λέγεται πως δέχτηκε μια πρόσκληση από την λαίδη Χάου να την επισκεφθεί για μια παρτίδα σκάκι. Η πρόσκληση όμως αυτή ήταν μια δικαιολογία για να συναντήσει τον Φράνκλιν ιδιαιτέρως ο αδελφός της λαίδης, μέλος του αγγλικού κοινοβουλίου, και να συζητήσουν τη λεπτή πολιτική κατάσταση που υπήρχε στην Αγγλία στις σχέσεις της με την τότε αποικία της. Λέει μάλιστα ο μύθος ότι η λαίδη Χάου πρότεινε με διπλωματικό τρόπο ισοπαλία στον Φράνκλιν.
Δεν ξέρουμε τι έγινε στην παρτίδα της εικόνας. Ξέρουμε όμως ότι λίγο αργότερα ο Φράνκλιν βρισκόταν στην Αμερική και συνυπέγραφε τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας.