Έξι βασίλισσες!

Η παρακάτω θέση ματ είναι από σχολικούς αγώνες μικρών παιδιών κι είναι φανερή η διάθεση του Λευκού να νικήσει "πολύ". Αφού αποφεύχθηκε το πατ, πάλι καλά!

13χρονος νικητής στο 109ο Όπεν Αμπελοκήπων

Ο νικητής του τουρνουά (σε παλαιότερη φωτογραφία)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ, από τον Σ.Ο. Αμπελοκήπων

Ο 13χρονος Ιωάννης Σταθόπουλος αναδείχθηκε νικητής στο 109ο Όπεν Αμπελοκήπων, με 6,5 βαθμούς σε 7 αγώνες. Στις θέσεις 2-5 ισοβάθμισαν οι Σεμπάστιαν Φίλιππας, Leonard Kolani, Απόστολος Τσιροπούλας και ο ΟΜ Δημήτρης Δεληθανάσης, όλοι με 5,5 βαθμούς κ.ά.

Το τουρνουά ήταν ισχυρό, αφού από τους 66 συμμετέχοντες, 8 ήταν τιτλούχοι και 53 είχαν διεθνές ΕΛΟ. Όσοι θέλουν να δουν την τελική βαθμολογία του τουρνουά, μπορούν να επισκεφθούν την ιστοσελίδα του Σ.Ο. Αμπελοκήπων: http://www.skaki.net/ambelokipi.html

Ακολουθεί μια παρτίδα του νικητή:

Σταθόπουλος (2061)- Κοντογιάννης (1758)
1. d4 Nf6 2. c4 g6 3. Nc3 Bg7 4. e4 d6 5. f4 O-O 6. Nf3 c5 7. d5 Na6 8. Be2 e6 9. O-O Re8 10. Bd3 exd5 11. cxd5 Nc7 12. a4 a6 13. Re1 Bg4 14. Be3 Rb8 15. h3 Bxf3 16. Qxf3 Qe7 17. Bf2 Nd7 18. Rad1 b5 19. e5 dxe5 20. d6 Qxd6 21. Bxb5 Qb6 22. Bxd7 Red8 23. fxe5 Qxb2 24. Bh4 Rf8 25. Re2 Qb3 26. Be7 Rfd8 27. Bxd8 Rxd8 28. Kh2 h6 29. e6 Qxc3 30. Qxc3 Bxc3 31. e7 Rb8 32. e8=Q+ Nxe8 33. Rxe8+ Rxe8 34. Bxe8 Kf8 35. Bc6 Ke7 36. Kg3 f6 37. Kf3 Ke6 38. Ke4 f5+ 39. Kd3 Bb4 40. Kc4
g5 41. Rd5 h5 42. Rxc5 Bd2 43. Bd5+ 1-0

Η απελπισία του πατ

Το πατ είναι ένα από τα πιο άβολα πράγματα που μπορούν να συμβούν σε έναν παίχτη με μεγάλη υπεροχή σε υλικό που όμως θα παίξει απρόσεχτα. Συμβαίνει πολύ συχνά σε αγώνες ανάμεσα σε αρχάριους, μικρά παιδιά κ.τ.λ., όπου ο ένας από τους δύο παίχτες συνήθως έχει αφήσει τον αντίπαλο μόνο με τον βασιλιά.
Η μεγάλη "αδυναμία" των αρχαρίων και των παιδιών είναι οι διαρκείς προαγωγές σε βασίλισσες! Δεν τους είναι αρκετό να έχουν πολύ υλικό παραπάνω από τον αντίπαλο, θέλουν ακόμα περισσότερο! Τρώνε τα πάντα, χωρίς να αφήνουν στη σκακιέρα ούτε ένα κακόμοιρο πιονάκι, να έχει ο αντίπαλος κάτι να παίζει. Αποτέλεσμα είναι να μένει ο αντίπαλος χωρίς κινήσεις και τότε ο αρχάριος νιώθει μια πολύ δυσάρεστη έκπληξη: ο βασιλιάς του άλλου δεν πάει πουθενά, κι όμως είναι ισοπαλία!
Όμως το πατ είναι επισκέπτης ακόμα και σε παρτίδες μεγάλων παιχτών, ακόμα και κορυφαίων, όπως στη δεύτερη από τις περιπτώσεις που θα δούμε.

Congdon-Delmar, ΗΠΑ 1880

Τα Μαύρα κερδίζουν με άπειρους τρόπους. Όμως ο Ντέλμαρ έπαιξε 43...Βγ3?? και ακολούθησε 44. Βη8+! Ρxη8 πατ!

Karpov-Judit Polgar, Βουδαπέστη 1998 (αγώνας ράπιντ)

Ο Κάρποβ έχει τελειώσει προ πολλού τον αγώνα με την πανίσχυρη αντίπαλό του. Το μόνο που μένει είναι η "λεπτομέρεια", δηλαδή να κάνει το ματ. Τι έπαιξε όμως; 75. Βζ3?? και είναι πατ!

Μια σπουδαία θυσία βασίλισσας

Με αφορμή το προηγούμενο φωτοκουίζ μού δόθηκε η ευκαιρία να ξαναδώ (και να θυμηθώ!) μια παρτίδα του Φίσερ, το τέλος της οποίας ακολουθεί. Πρόκειται για την παρτίδα του εναντίον του τότε πρωταθλητή Χιλής Ρενέ Λετελιέ (René Letelier, 1915-2006).
Ο Λετελιέ (αριστερά στη φωτογραφία στο φωτοκουίζ) υπήρξε διεθνής μαιτρ, πολλές φορές πρωταθλητής Χιλής και αντιπροσώπευσε τη χώρα του σε 7 σκακιστικές Ολυμπιάδες. Η παρτίδα που προαναφέραμε παίχθηκε στην Ολυμπιάδα της Λειψίας το 1960. Ο Φίσερ παίζει με τα Μαύρα, έχει θυσιάσει υλικό και αποτελειώνει τον αντίπαλό του με μια θεαματική θυσία βασίλισσας.

Letelier-Fischer, Λειψία 1960

Ο Φίσερ έπαιξε 23...Βxζ4+!! και ο Λετελιέ εγκατέλειψε. Αν 24. Ρxζ4 ακολουθεί 24...Αθ6 ματ! Αν 24. Ρε2 ακολουθεί 24...Ιδ4+ 25. Ρζ1 Βxζ3+ (το πρόγραμμα Φριτς βλέπει εδώ ματ σε 9, ωστόσο κι αυτό αρκεί). Κι αν 24. Ρζ2 Ιη4+ 25. Ρη2 Ιε3+ 26. Ρζ2 Ιδ4 27. Βθ1 Ιη4+ 28. Ρζ1 Ιxζ3 και τα Μαύρα κερδίζουν (αναλύσεις του Φίσερ).

Πηγή: Το βιβλίο του Φίσερ Οι 60 αξέχαστες παρτίδες μου, μετάφραση Χρήστου Αρχοντή, εκδόσεις Αποσπερίτης, Αθήνα 1985

Γιάννης Ποτέας (1966-2010)

Ένας από τους πολύ συμπαθείς της σκακιστικής οικογένειας, ο ΥΜ Γιάννης Ποτέας, σκακιστής του Σ.Ο. Πετρούπολης, έφυγε από κοντά μας την Κυριακή, σε ηλικία μόλις 44 ετών. Η τελευταία μεγάλη του επιτυχία ήταν η πρωτιά που κατέκτησε στο 101ο Όπεν Αμπελοκήπων.
Τον γνώρισα για πρώτη φορά στα "Γιαλούρεια" του 1989 στο Κέντρο Πολιτισμού "Δημήτρης Γληνός", όπου παίξαμε τη μοναδική μεταξύ μας επίσημη παρτίδα. Από τότε τον έβλεπα συχνά σε τουρνουά, όπου πάντα διακρινόταν για τους χαμηλούς του τόνους και το ήθος του.
Παρακάτω είναι μια πρόσφατη παρτίδα του. Καλό σου ταξίδι Γιάννη Ποτέα.

Ποτέας-Τσίρος
1.δ4 δ5 2.Ιζ3 Ιζ6 3.Αη5 ε6 4.ε3 γ5 5.γ3 Ιγ6 6.Ιβδ2 Αε7 7.Αδ3 0–0 8.0–0 γ4 9.Αγ2 α6 10.Βε2 Πε8 11.ε4 δxε4 12.Ιε5 Ιxε5 13.δxε5 Ιδ5 14.Αxε7 Ιxε7 15.Ιxγ4 Ιζ5 16.Βxε4 θ5 17.Παδ1 Βγ7 18.Ιε3 Πδ8 19.Βγ4 Βxγ4 20.Ιxγ4 Αδ7 21.Ιβ6 Αβ5 22.γ4 Ιδ4 23.Πxδ4 Πxδ4 24.Ιxα8 Αxγ4 25.Πδ1 1–0

H. J. Rose - Ο καθηγητής κλασικής φιλολογίας που καθήλωσε τον Καπαμπλάνκα

Το βιβλιο A Handbook of Greek Mythology (Εγχειρίδιο ελληνικής μυθολογίας, 1928) θεωρείται ακόμα και σήμερα ένα από τα σημαντικότερα έργα παγκοσμίως σχετικά με το αντικείμενο αυτό. Συγγραφέας του ο διακεκριμένος καναδικής καταγωγής Άγγλος φιλόλογος Herbert Jennings Rose (1883-1961), που κατείχε την έδρα της ελληνικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Σαιντ Άντριους (St Andrews) της Σκωτίας από το 1927 ως το 1953.
Ένα ακόμη από τα σημαντικότατα έργα του είναι γνωστό στην πλειοψηφία των σπουδαστών των διαφόρων τμημάτων της Φιλοσοφικής Σχολής της χώρας μας. Πρόκειται για την Ιστορία της λατινικής λογοτεχνίας, έργο που γράφτηκε το 1954 και διδάσκεται ακόμα και σήμερα σε πολλές χώρες.


Η άγνωστη πτυχή της ζωής του Rose δεν είναι άλλη από το σκάκι. Ερασιτέχνης, μια και οι υποχρεώσεις του στον πανεπιστημιακό χώρο δεν του έδιναν πολλά περιθώρια για να παίζει συστηματικά, ήταν ωστόσο αρκετά ικανός ώστε να κάνει την εξής ισοπαλία με τον Καπαμπλάνκα σε ένα ματς που παίχτηκε τηλεγραφικά στις 23 Μαρτίου του 1907 και το οποίο βρήκαμε στην Chessbase:

Capablanca-Rose
Πανεπιστημιακό ματς ΗΠΑ-Αγγλία μέσω τηλεγράφου, 1907
1. ε4 ε5 2. Ιζ3 Ιγ6 3. Αβ5 ζ5 4. δ3 Ιζ6 5. 0-0 ζxε4 6. δxε4 δ6 7. Ιγ3 Αε7 8. θ3 0-0 9. Ιη5 Βε8 10. ζ4 θ6 11. Αγ4+ Ρθ8 12. Ιε6 Αxε6 13. Αxε6 Ιδ4 14. Αβ3 Ιxβ3 15. αxβ3 Βγ6 16. Βε2 εxζ4 17. Αxζ4 α6 18. Παε1 Παε8 19. Βδ3 Ιδ7 20. Ιδ5 Ιγ5 21. Βγ3 Ιε6 22. Βδ2 Ιxζ4 23. Ιxζ4 Βγ5+ 24. Ρθ1 Αη5 25. Ιη6+ Ρη8 26. Βδ3 Πxζ1+ 27. Πxζ1 Αζ6 28. ε5 δxε5 29. β4 Βγ6 30. Ββ3+ Βε6 31. Βη3 Αη5 32. Ιθ4 Αxθ4 33. Βxθ4 ε4 34. Πε1 Βε7 35. Βxε7 Πxε7 36. Ρη1 Ρζ7 37. Ρζ2 Ρζ6 38. Ρε3 Ρε5 39. Πδ1 θ5 40. Πδ4 Ρζ5 41. Πδ5+ Ρη6 42. Πδ4 και στο σημείο αυτό συμφωνήθηκε η ισοπαλία

Ray Charles - "I can't stop loving you"

Ένας από τους κορυφαίους Αμερικανούς μουσικούς του 20ού αιώνα, ο Ρέι Τσαρλς (Ray Charles, 1930-2004), έφερε τον ήχο της σόουλ, του γκόσπελ και του μπλουζ στις μπαλάντες και στη μουσική κάντρυ, δημιουργώντας ένα πρωτότυπο και αξέχαστο έργο. Στο παρακάτω βίντεο από τη δεκαετία του '60 τον βλέπουμε να ερμηνεύει μαζί με το γυναικείο του συγκρότημα το πασίγνωστο τραγούδι του I can't stop loving you.



Ο Ρέι Τσαρλς γεννήθηκε στο Ώλμπανυ της Γεωργίας των ΗΠΑ το 1930 από πολύ φτωχή οικογένεια, που γρήγορα μετανάστευσε σε μια μικρή κοινότητα μαύρων στη Φλόριδα. Ο μικρός Ρέι, για λόγους που δεν έχουν απόλυτα εξακριβωθεί, άρχισε να χάνει το φως του στην ηλικία των πέντε ετών και μέσα σε δύο χρόνια είχε μείνει τελείως τυφλός. Θα πάει σε ειδικό σχολείο για τυφλούς, στο οποίο θα διδαχθεί κλασική μουσική και θα αποκαλυφθεί το μεγάλο ταλέντο του.
Ο πατέρας του πεθαίνει όταν ο Ρέι είναι δέκα ετών και τον ακολουθεί η μητέρα του πέντε χρόνια αργότερα. Τότε ο Ρέι εγκαταλείπει το σχολείο κι αρχίζει να παίζει πιάνο για διάφορες μπάντες, περνώντας τα χρόνια της εφηβείας του σε μουσικές περιοδeίες. Σιγά σιγά αρχίζει να διαμορφώνει το προσωπικό του μουσικό ύφος και κατά το τέλος της δεκαετίας του '50 είναι ήδη γνωστός και διαθέτει τη δική του ορχήστρα. Το "μπαμ" θα έρθει το 1959 με το μπλουζ κομμάτι What'd I Say, που θα μπει αμέσως στο Top 10, κι από τότε ο Ρέι θα αρχίσει να γράφει τη δική του μεγάλη ιστορία.


Με τον σαξοφωνίστα Τόνυ Χόροβιτς

Ο Ρέι Τσαρλς ήταν μανιώδης σκακιστής. Στην παρακάτω παρτίδα παίζει με τα Λευκά εναντίον του Αμερικανού Γκρανμαίτρ και δημοσιογράφου Λάρρυ Έβανς, κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης που του πήρε ο τελευταίος το 2002.
Ray Charles-Larry Evans
1. ε4 ε5 2. Ιγ3 Ιγ6 3. Ιζ3 Ιζ6 4. δ4 εxδ4 5. Ιxδ4 Αγ5 6. Ιxγ6 βxγ6 7. Βε2 0-0 8. Αε3 Αxε3 9. Βxε3 Πε8 10. ζ3 δ5 11. Βδ3 α5 12. 0-0-0 Αα6 13. Βδ2 Αxζ1 14. Πθxζ1 δxε4 15. Βxδ8 Παxδ8 16. Πxδ8 Πxδ8 17. Πδ1 Πxδ1 18. Ρxδ1 εxζ3 19. ηxζ3 Ρζ8 20. Ργ1? Ρε7 21. Ρδ2 Ρε6 22. Ρε3 Ιδ5+ 23. Ρδ4 Ιγ3 24. Ρxγ3 Ρδ5 και τα Λευκά εγκατέλειψαν.

Μπορείτε να βρείτε την παρτίδα στην ιστοσελίδα http://suffernchessclub.com/2009/07/25/celebrity-chess-players-part-2/

Το στοίχημα που σήμανε το τέλος ενός περιοδικού

Αστρικός χορευτής πάνω σε ένα υπερατλαντικό ατμόπλοιο (πίνακας του Φρανσίς Πικαμπιά, 1913)

Τι γίνεται όταν δυο καλλιτέχνες στοιχηματίζουν με μια παρτίδα σκάκι; Θα το δούμε ευθύς αμέσως. Πάντως το ίδιο το σκάκι δεν κερδίζει πάντα.
Βρισκόμαστε στα 1917. Στην Ευρώπη πόλεμος, απογοήτευση, καταστροφή. Η καλλιτεχνική ευφορία των αρχών του αιώνα, που έχει δημιουργήσει αναρίθμητα καλλιτεχνικά κινήματα (κυβισμός, φουτουρισμός, ντανταϊσμός, γαλάζιος καβαλάρης, κτλ), έχει δώσει τη θέση της στην απαισιοδοξία και την απογοήτευση για έναν κόσμο που μοιάζει χωρίς νόημα. Το σουρεαλιστικό μανιφέστο ακόμα αργεί.
Όμως στην Αμερική τα πράγματα είναι ακόμα διαφορετικά. Η καλλιτεχνική κίνηση ανθίζει. Κι εδώ μπαίνει για μια ακόμη φορά το σκάκι.

Εκείνη τη χρονιά συναντούμε στη Νέα Υόρκη, ανάμεσα σε άλλα, δύο περιοδικά αφιερωμένα στο καλλιτεχνικό κίνημα του ντανταϊσμού: το 391 και το The Blind Man. Εκδότης του πρώτου είναι ο διάσημος Γαλλοϊσπανός ζωγράφος και ποιητής Φρανσίς Πικαμπιά (Francis Picabia, 1879-1953) και του δεύτερου ο ακόμα πιο διάσημος Γάλλος ζωγράφος Μαρσέλ Ντυσάν (Marcel Duchamp, 1887-1968), ο Γάλλος συγγραφέας Ανρί-Πιέρ Ροσέ (Henri-Pierre Roché, 1879-1959) και η Αμερικανίδα καλλιτέχνιδα και συγγραφέας Μπεατρίς Γουντ (Beatrice Wood, 1893-1998).

Το εξώφυλλο του 7ου τεύχους του περιοδικού 391 (Αύγουστος 1917)


Το εξώφυλλο του 2ου και τελευταίου τεύχους του περιοδικού The blind man (Μάιος 1917)

Σύμφωνα με την ιστορία που έχει διασωθεί, ο Πικαμπιά ενοχλήθηκε από τον ανταγωνισμό του αντίπαλου περιοδικού κι αποφάσισε να προκαλέσει τους αντιπάλους του σε μια μονομαχία. Και πράγματι: στις 23 Μαΐου 1917 ο Πικαμπιά αντιμετώπισε τον Ροσέ σε μια μνημειώδη παρτίδα σκάκι, με τη συμφωνία όποιος κέρδιζε να σταματούσε την έκδοση του περιοδικού του! Ιδού και η παρτίδα:

Φρανσίς Πικαμπιά-Ανρί Πιέρ Ροσέ, Νέα Υόρκη 1917
(Προσοχή! Η παρτίδα αυτή είναι ακατάλληλη δι΄ ανηλίκους και ενηλίκους με αδύναμη κράση.)

1. θ4 ε5 2. δ3 δ5 3. θ5 δ4 4. ε3 ζ5 5. ε4 ζ4 6. η3 η5 7. ηxζ4 ηxζ4 8. Αθ3 Ιγ6 9. Αxγ8 Πxγ8 10. Ιζ3 Βζ6 11. γ3 Πδ8 12. Ββ3 β6 13. γxδ4 Ιxδ4 14. Ιxδ4 Πxδ4 15.Αε3 ζxε3 16. ζxε3 Πβ4 17. Βα3 α5 18. Βγ3 Αδ6 19. Βγ6+ Ρε7 20. Ιγ3 Ρζ7 21. Ιδ5 Ιε7 22. Βδ7 Βη5 23. Πζ1+ Ρη7 24. Ρδ2 Πxβ2+ 25. Ργ3 Πζ8 26. Πη1 Βxη127. Πxη1+ Ρζ7 28. Πζ1+ Ρη7 29. Βη4+ Ιη6 30. Πxζ8 Αxζ8 31. Ρxβ2 Ρθ6 32. θxη6 θxη6 33. Βθ3+ Ρη7 34. Ιxγ7 1-0, και μαζί με αυτό το τέλος ενός περιοδικού.

Τώρα το γιατί ο Πικαμπιά προκάλεσε στη μονομαχία αυτή τον Ροσέ κι όχι τον Μαρσέλ Ντυσάν, θα πρέπει να είναι σαφές. Το σίγουρο είναι ότι από κανέναν τους δεν έλειπε το χιούμορ.

Σχολιάζοντας την παρτίδα αυτή ο Μαρσέλ Ντυσάν έγραψε: Ήταν μια παρτίδα της καθημερινής ζωής: λυρική, ηρωική, ρομαντική. Με χοντρά λάθη, ξαφνικές επιθέσεις πανικού, πετάγματα της φαντασίας, και πού και πού και καμιά σωστή κίνηση.

Πηγή: Το ισπανικό ιστολόγιο Artedrez.

Σταύρος Φρυγανάς - μια αναφορά στον μεγάλο Έλληνα πρωταθλητή

25 Αυγούστου 1945. Στη ρημαγμένη από τον πόλεμο Αθήνα διεξάγεται μια πρωτόγνωρη για τα ελληνικά δεδομένα σκακιστική εκδήλωση. Ένας πρωταθλητής, ο μεγαλύτερος ίσως Έλληνας σκακιστής του Μεσοπολέμου, με διεθνείς περγαμηνές, αντιμετωπίζει σε αγώνα blind σιμουλτανέ πέντε αντιπάλους που αγωνίζονται συνεργαζόμενοι σε τρεις σκακιέρες και τους νικάει όλους! Ο σκοπός είναι ιερός. Πρέπει να μαζευτούν χρήματα για την ανοικοδόμηση της χώρας κι ο καθένας προσφέρει ό,τι μπορεί, με το δικό του τρόπο. Το όνομα του σκακιστή είναι Σταύρος Φρυγανάς, πρωταθλητής Ελλάδας 10 χρόνια πριν (1935), και την ισχύ του έχουν δοκιμάσει ήδη ο Λάσκερ, ο Μπογκολιούμποβ, ο Αλιέχιν!
Ο Σταύρος Φρυγανάς (1906-1996) γεννήθηκε στην Αθήνα και σε πολύ νεαρή ηλικία έφυγε για τη Γερμανία όπου σπούδασε Μηχανολόγος-Ηλεκτρολόγος. Παράλληλα με τις σπουδές του καλλιεργούσε τη μεγάλη του αγάπη, το σκάκι, και γρήγορα απέκτησε κάποιο όνομα. Η Γερμανία ήταν μια προηγμένη σκακιστικά χώρα κι έτσι ο νεαρός μαιτρ είχε την ευκαιρία να αντιμετωπίσει πολλούς παίχτες παγκόσμιας κλάσης, όπως αυτούς που προαναφέραμε, αλλά και πολλούς άλλους. Μάλιστα τα αποτελέσματά του ήταν αξιοσημείωτα. Το 1925 κερδίζει τον Λάσκερ που αντιμετωπίζει σε αγώνα χάντικαπ δέκα γνωστούς σκακιστές, ανάμεσα στους οποίους ο νεαρός Έλληνας. Το 1924 κερδίζει πειστικότατα τον έμπειρο Ζέμις, που επρόκειτο στο μέλλον να γίνει γκρανμαίτρ, έναν από τους ισχυρότερους Γερμανούς της εποχής του. Το 1926 κάνει ισοπαλία με τον Μπογκολιούμποβ. Την ίδια χρονιά επιστρέφει στην Αθήνα, για να ξαναφύγει, αυτή τη φορά για τη Γαλλία, όπου θα ζήσει ανάμεσα στα 1930 και 1932 κι όπου θα κάνει ισοπαλία με τον Αλιέχιν! Τέλος το 1935 θα πρωτεύσει στο πρώτο Πρωτάθλημα Ελλάδας.
Μετά από τον πόλεμο ο Φρυγανάς ασχολήθηκε με τον διοργανωτικό τομέα και συνέβαλε στην ίδρυση της Ελληνικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας, της οποίας διετέλεσε και Πρόεδρος. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 εγκαταστάθηκε στην Ισπανία και πέθανε το 1996 στη Μάλαγα.
Θα δούμε παρακάτω την ιστορική του νίκη επί του Ζέμις:

Ζέμις-Φρυγανάς, Βερολίνο 1924
(Ανάλυση και σχόλια του Σπύρου Ιλαντζή)

1.ε4 γ5 2.Ιζ3 ε6 3.δ4 γxδ4 4.Ιxδ4 Ιζ6 5.Ιγ3 Ιγ6 6.Αε3 Αβ4 7.Αδ3 δ5 8.εxδ5 Ιxδ5 9.0–0 [9.Ιxγ6 βxγ6=] 9...Ιxγ3 10.βxγ3 Αxγ3 11.Ιxγ6 βxγ6 12.Πβ1 0–0 13.Αγ5 Πε8 14.Πβ3 Βζ6 [14...Αζ6? 15.Αxθ7+! Ρxθ7 16.Βθ5+ Ρη8 17.Πθ3+-] 15.Αxθ7+ Ρxθ7 16.Βδ3+ Ρη8 17.Πxγ3 Πδ8 18.Βθ3 Αα6 [18...ε5 19.Βη3 Αε6=] 19.Πε1 Παβ8 20.Πη3 Πβ7 21.Ρθ1?! Πβ2 22.Βη4 Πxγ2 23.Αε7 Βε5! 24.Πηε3 Πδ4 25.Βζ3 Βδ5 26.Βη3 (/\ 27.Αζ6 ή 27.Ββ8+ Ρθ7 28.Πθ3+) 26...Αε2! 27.Ββ8+ [27.Αζ6 Πη4–+] 27...Ρθ7 28.Πθ3+ [28.Ββ1 Βxα2–+] 28...Αθ5 29.Ββ1 Πδδ2 [29...Πδγ4? 30.Πε2+- (όχι όμως 30.Πγ1 (Λούρης), λόγω του 30...Ββ5 31.Πxθ5+ Ρη8–+) ] 30.Πγ3 [30.Πγ1 η6–+] 30...Πxζ2 [ή 30...Βxα2] 31.Βxγ2+ Πxγ2 32.Πxγ2 Αδ1 33.Πγ5 Βδ2 34.Πγε5 Αγ2 35.Αγ5 ζ5 36.Αxα7 [36.Πxε6 Αε4 37.Πη1 Βδ5] 36...Αε4 37.Πη1 Αδ5 38.Πε3 [38.α4 Βζ4 (38...ζ4) ; 38.α3 Βα5 (38...Βγ3 39.Πε3; 38...ζ4)] 38...ζ4 39.Πη3+ Ρη8 40.Πα3 Βε2 41.θ3 ζ3 και τα Λευκά εγκατέλειψαν

Πηγές:
-Κώστα Χατζιώτη, Το σκάκι στην Ελλάδα, Αθήνα 1984
-Σπύρου Λούρη, Τα πρωταθληματα σκακιού σε Ελλάδα και Κύπρο, εκδόσεις Ντούσγος, Αθήνα 1997
-Η GreekBase, το site του Σωτήρη Δελαβέκουρα (για την παρτίδα και τα σχόλια)

Μια ανάλυση αλλιώτικη απ' τις άλλες!

Μια από τις τελευταίες φωτογραφίες του Φρανκ Μάρσαλ, το 1942

Ο παλιός Αμερικανός πρωταθλητής Φρανκ Μάρσαλ (Frank Marshall, 1877-1944) ήταν ένας παίχτης πολύ αγαπητός στους σκακιστικούς κύκλους. Ήταν χιουμορίστας, ευχάριστος κι έκανε σχεδόν παντού φίλους. Σκακιστικός "πατριάρχης" μιας γενιάς σημαντικών Αμερικανών σκακιστών, όπως ο Ρεσέβσκυ, ο Κάσνταν, ο Ντένκερ, ο Ντέηκ και ο Φάιν, που σήκωσαν ψηλά το αμερικανικό σκάκι μέχρι την εμφάνιση του μεγάλου Φίσερ.
Η παρακάτω παρτίδα είναι από το βιβλίο Marshall's Best Games of Chess (Οι καλύτερες παρτίδες του Μάρσαλ), που έγραψε σε συνεργασία με τον Φρεντ Ράινφελντ (αρχικός τίτλος: My Fifty Years of Chess). Δείτε πώς περιγράφει ο χιουμορίστας Μάρσαλ αυτήν την παρτιδα:

Marshall-Burn, Παρίσι 1900
Ο Βρετανός Amos Burn (σ.σ. Έιμος Μπερν, 1848-1925, ένας από τους ισχυρότερους παίχτες του κόσμου στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα) ήταν ένας πολύ συντηρητικός παίχτης και του άρεσε να βολεύεται στη θέση του για μια μακρά παρτίδα κλειστού, αμυντικού σκακιού. Του άρεσε να καπνίζει την πίπα του ενώ μελετούσε τη σκακιέρα (σ.σ. Αναφερόμαστε φυσικά σε μια εποχή που το κάπνισμα επιτρεπόταν, ενώ σήμερα ευτυχώς απαγορεύεται στους αγωνιστικούς χώρους).
Μόλις έκανα τη δεύτερη κίνησή μου, ο Μπερν άρχισε να ψάχνει τις τσέπες του για την πίπα του και τον καπνό του.
1. δ4 δ5
2. γ4 ε6
3. Ιγ3 Ιζ6
4. Αη5 Αε7
Δεν χρειαζόταν πολλή σκέψη γι' αυτές τις κινήσεις, αλλά ο Μπερν είχε βγάλει την πίπα του και προσπαθούσε να την καθαρίσει.
5. ε3 0-0
6. Ιζ3 β6
7. Αδ3 Αβ7
8. γxδ5 εxδ5
Άρχισε να γεμίζει την πίπα του. Επιτάχυνα τις κινήσεις μου.
9. Αxζ6 Αxζ6
10. θ4 ...
Αυτό τον έκανε να σκεφτεί, κι ακόμη δεν είχε ανάψει την πίπα του. Η απειλή είναι Αxθ7+ Ρxθ7 και Ιη5+, γνωστή ως επίθεση Πίλσμπερυ.
10.... η6
11. θ5 Πε8
12. θxη6 θxη6
Έψαχνε τώρα για σπίρτα.
13. Βγ2 Αη7


14. Αxη6! ζxη6
Άναψε ένα σπίρτο. Φαινόταν νευρικός. Το σπίρτο τού έκαψε τα δάχτυλα κι έσβησε.
15. Βxη6 Ιδ7
Ένα ακόμα σπίρτο έπαιρνε σειρά.
16. Ιη5 Βζ6
Επιτέλους είχε ανάψει την πίπα του. Αλλά δεν υπήρχε χρόνος.
17. Πθ8+ ...
Και εγκατέλειψε επειδή αν 17....Ρxθ8 18. Βθ7 ματ.

Ο καϋμένος ο Μπερν. Αισθάνομαι σαν να τον εξαπάτησα. Αν είχε μόνο καταφέρει να ανάψει την πίπα του γρηγορότερα μπορεί τα πράγματα να ήταν διαφορετικά.
Το πήρε καλόκαρδα και σφίξαμε τα χέρια. Μετά η πίπα του έσβησε.

Μια παρτίδα με ιστορία

Στις 26 Νοεμβρίου 1957 στους διασυλλογικούς αγώνες, και συγκεκριμένα στον αγώνα ανάμεσα στον ΦΣΑ (Φιλοσκακικός Όμιλος Αθηνών) και στον ΣΑΣ (Σύνδεσμος Αθηναίων Σκακιστών), τους δυο ιστορικότερους συλλόγους της Αθήνας, αγωνίζονται δύο καλοί φίλοι, ο μαιτρ Αρίστος Οθωναίος του ΦΣΑ και ο υποψήφιος μαιτρ Τάκης Κουβανίδης του ΣΑΣ.
Είχα την τιμή να μου δώσει την παρτίδα αυτή το 2004 ο αείμνηστος Οθωναίος για να την φωτοτυπήσω, και την παρουσιάζω παρακάτω όπως ακριβώς είχε γραφτεί από τα χέρια του, σύμφωνα με το γερμανικό σύστημα που συνηθιζόταν την εποχή αυτή.

Ο παίχτης του ΦΣΑ κέρδισε την παρτίδα εκείνη. Ωστόσο οι δυο φίλοι θα είχαν την ευκαιρία να παίξουν πολλές ακόμα παρτίδες στην μακρά τους ζωή, καταλήγοντας να γίνουν μέχρι πριν δυο χρόνια οι δύο μεγαλύτεροι εν ζωή Έλληνες τιτλούχοι, που μάλιστα τίμησαν το σκάκι και το ευ αγωνίζεσθαι μέχρι το τέλος.

Ο Αρίστος Οθωναίος (1913-2007) ήταν 6 φορές φιναλίστ στους τελικούς του Πρωταθλήματος Ελλάδας (από το 1947 ως το 1954) και μέλος της Εθνικής μας ομάδας σε σκακιστικές Ολυμπιάδες. Μέσα στο καλόγουστο σπίτι του το σκάκι ήταν πανταχού παρόν. Με νοσταλγία μιλούσε για το παράσημο που πήρε στο Ντουμπρόβνικ από τον Πρόεδρο Τίτο. Ήταν ένας αρχοντικός άνθρωπος που σε πολύ προχωρημένη ηλικία μιλούσε και περπατούσε σαν νεαρός, και γεμάτος ενθουσιασμό θυμόταν τα ατέλειωτα περιστατικά της ζωής του.

Ποιος τώρα δεν θυμάται τον Τάκη Κουβανίδη (1913-2008), τον κύριο Τάκη μας, να έρχεται ανελλιπώς στο καφενείο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΝ για να περιμένει τον άλλο φίλο του, τον κ. Φώτη Πέρκα για να παίξουν τις παρτίδες τους; Πάντα εκεί. Σκυφτός τα τελευταία χρόνια, με το μπαστούνι του και την τραγιάσκα του, να περιμένει το φίλο του. Κι όταν εκείνος αργούσε έπιανε την αγαπημένη του συζήτηση, την πολιτική. Ήξερε τα πάντα. Διάβαζε τα γεγονότα, είχε απορίες. Έστελνε υπομνήματα σε υπουργούς και βουλευτές με ερωτήσεις ακόμη και για την εξωτερική πολιτική της χώρας. Επίσης μιλούσε πολύ για μουσική και λογοτεχνία. Κι ύστερα καθόταν και άναβε το τσιγάρο του, λέγοντάς μου: Ηλία μου, πώς πας με τα ισπανικά; Να μάθεις και λατινικά παιδί μου. Είναι η βάση και των ισπανικών και των γαλλικών και κάθε φιλόλογος πρέπει να την ξέρει.
Ο κύριος Τάκης έβλεπε πολύ λίγο. Χαριτολογώντας μου είπε μια φορά: Παίζω από νεαρός μπλάιντ αναγκαστικά!
Να είναι καλά εκεί που βρίσκεται και επιτέλους να μην παίζει μπλάιντ και να γίνει μαιτρ όπως άξιζε.

Post scriptum: Στο παραπάνω παρτιδόφυλλο, η 41η κίνηση είναι γραμμένη από εμένα, μετά από υπόδειξη του Οθωναίου, επειδή δεν φαινόταν στη σελίδα.

Το πρώτο βραβείο ωραιότητας

Το 1876 στο Café International της Νέας Υόρκης, μετά το τέλος ενός μεγάλου διεθνούς τουρνουά που γινόταν εκεί, δόθηκε για πρώτη φορά ένα βραβείο που πολύ σύντομα θα γινόταν θεσμός στο αγωνιστικό σκάκι. Πρόκειται για το λεγόμενο βραβείο ωραιότητας, που δινόταν στην καλύτερη παρτίδα ενός τουρνουά.
Τα κριτήρια βέβαια ήταν πολύ υποκειμενικά, κι εκείνο που έπαιζε αποφασιστικό ρόλο στην επιλογή ήταν συνήθως ένας εντυπωσιακός συνδυασμός με θυσίες. Δεν έλειψαν, όπως είναι φυσικό, και παρτίδες που πήραν αυτό το βραβείο χωρίς να το αξίζουν με βάση αντικειμενικά κριτήρια.

Η παρτίδα που θα δούμε παίχθηκε ανάμεσα σε δύο από τους γνωστότερους παίχτες της εποχής. Με τα Λευκά έπαιζε ο Βρετανός Χένρυ Έντουαρντ Μπερντ (Henry Edward Bird, 1830-1908), ένας από τους πιο σημαντικούς επιθετικούς παίχτες της εποχής του. Ανήκε στην "ρομαντική" σχολή που κυριαρχούσε παγκοσμίως στο σκάκι των νεανικών του χρόνων και ήταν ένας σκακιστής που γεφύρωσε δύο εποχές, έχοντας παίξει με τον Άντερσσεν και τον Χόρβιτς, αλλά και με τον "υπερμοντέρνο" Μάροτσι. Δεν έφτασε ποτέ στις κορυφαίες θέσεις του παγκόσμιου σκακιού, είχε όμως πολλές επιτυχίες στην καριέρα του και ήταν υπολογίσιμος αντίπαλος από όλους.

Χένρυ Μπερντ

Από την άλλη μεριά, ο ιρλανδικής καταγωγής Τζέιμς Μέισον (James Mason, 1849-1905), που έπαιζε με τα Μαύρα, είχε στην καριέρα του περισσότερες επιτυχίες, αλλά ποτέ δεν έφτασε εντελώς στην κορυφή, ίσως εξαιτίας της υπερβολικής αγάπης που είχε στο ποτό. Έγραψε πάντως δύο βιβλία που είχαν μεγάλη επιτυχία και γνώρισαν πολλές επανεκδόσεις, τα The Principles of Chess in Theory and Practice (1894) και The Art of Chess (1895).

Τζέιμς Μέισον

Ας δούμε την ιστορική αυτή παρτίδα:

Bird-Mason, Νέα Υόρκη 1876
Πρώτο βραβείο ωραιότητας
1.ε4 ε6 2.δ4 δ5 3.Ιγ3 Ιζ6 4.εxδ5 εxδ5 5.Ιζ3 Αδ6 6.Αδ3 O-O 7.O-O θ6 8.Πε1 Ιγ6 9.Ιβ5 Αβ4 10.γ3 Αα5 11.Ια3 Αη4 12.Ιγ2 Βδ7 13.β4 Αβ6 14.θ3 Αθ5 15.Ιε3 Πζε8 16.β5 Ιε7 17.η4 Αη6 18.Ιε5 Βγ8 19.α4 γ6 20.βxγ6 βxγ6 21.Αα3 Ιε4 22.Βγ2 Ιη5 23.Αxε7 Πxε7 24.Αxη6 ζxη6 25.Βxη6 Ιxθ3+ 26.Ρθ2 Ιζ4 27.Βζ5 Ιε6 28.Ιη2 Βγ7

29.α5 Αxα5 30.Πxα5 Πζ8 31.Πα6 Πxζ5 32.ηxζ5 Ιδ8 33.Ιζ4 Βγ8 34.Ιζη6 Πε8 35.Ιxγ6 Βγ7+ 36.Ιγε5 Βxγ3 37.Πε3 Βδ2 38.Ρη2 Βxδ4 39.ζ6 ηxζ6 40.Πxζ6 Ιε6 41.Πη3 Ιη5 42.Ιη4 Ρη7 43.Ιζ4 Βε4+ 44.Ρθ2 Ιθ7 45.Ιθ5+ Ρθ8 46.Πxθ6 Βγ2 47.Ιθζ6 Πε7 48.Ρη2 δ4 49.Ιε5 Βγ8 50.Ιη6+ 1-0
Μπορείτε να δείτε την παρτίδα εδώ.

Ισόβαθμος στη 2η θέση του Marianske Lazne Open ο Ιλαντζής

Με συνεργασία του Σπύρου Ιλαντζή

Καλή εμφάνιση –και ισοβαθμία στη 2η θέση- είχε ο ΟΜ Σπ. Ιλαντζής σε διεθνές τουρνουά στην Τσεχία, όπου συμμετείχε. Οι αγώνες έγιναν στο Μαριάνσκε Λάζνε - πρόκειται για το παλαιό Μαρίενμπαντ, ονομαστό τουριστικό θέρετρο της περιόδου 1850 - 1920, όπου κατά καιρούς έχουν διαμείνει "υψηλά πρόσωπα" (όπως ο αυτοκράτορας της Αυστρουγγαρίας Φραγκίσκος-Ιωσήφ και ο βασιλιάς της Αγγλίας Εδουάρδος Ζ’) και γνωστές προσωπικότητες του πνεύματος και της τέχνης: ο φιλόσοφος Γκαίτε, οι μουσικοί Στράους, Σοπέν, Λιστ, Βάγκνερ, οι συγγραφείς Κάφκα και Τουργκένιεφ, ο εφευρέτης Τ. Έντισον. Η πόλη είναι ονομαστή για τη θαυμάσια αρχιτεκτονική των κτιρίων της και τα εκτενή, όμορφα πάρκα της. Το καλοκαίρι οι επισκέπτες απολαμβάνουν τις ιαματικές πηγές και τα καθαρά νερά, αλλά και το χειμώνα η περιοχή προσφέρει πολύ ωραίο χιονισμένο τοπίο.

****Ακολουθεί ανταπόκριση του ΟΜ Σπύρου Ιλαντζή για το τουρνουά. Ευχαριστούμε τον γνωστό μαιτρ για την εξαιρετική συνεργασία του.

Στο τουρνουά πήραν μέρος 147 παίκτες, από 16 χώρες. Υψηλότερα elo είχαν οι Turner (Τσεχία, IM 2374), Dekic (Σερβία, FM 2351), Pisk (Τσεχία, IM 2327), Bielczyk (Πολωνία, IM 2317), Zemerov (Ρωσία, IM 2317), Golcman (Ρωσία, 2299). Βρέθηκα σε καλή φόρμα, πέτυχα 7 στους 9 (6 νίκες, δυο ισοπαλίες και μια ήττα) και ισοβάθμησα στη 2η – 6η θέση (5ος, με βάση τα κριτήρια). Η τελική βαθμολογία, στην κορυφή, ήταν:
1) Sadzikowski (Πολωνία, 2195) 7½ β. σε 9 αγ.
2-6) Hantak (Γερμανία, 2112), Golcman (Ρωσία, 2299), Turner (Τσεχία, IM 2374), Ιλαντζής (Ελλάδα, 2207), Bebel (Πολωνία, 2249) 7 β.
7-10) Zemerov (Ρωσία, IM 2317), Pisk (Τσεχία, IM 2327), Pokrupa (Τσεχία, 2151), Barski (Πολωνία, 2180) 6½ β. κ.ά.

Όπως συμβαίνει συχνά, προκειμένου ένας παίκτης να πραγματοποιήσει καλή εμφάνιση, χρειάζεται και τη βοήθεια της... τύχης, στις κρίσιμες στιγμές. Έτσι, σε τρεις από τις παρτίδες μου βρέθηκα κοντά στα όρια της ισοπαλίας (στην 1η) και ήττας (στις επόμενες δύο), αλλά διατηρώντας την ψυχραιμία μου... «σκοράρισα» τρεις βαθμούς! Ας τις δούμε:

Ιλαντζής Σπ. (2207) – Beltran Medina J. (2006)
Marianske Lazne Open, 18-01-2009 (2ος γύρος)
Ρέτι [A04]

Ο αντίπαλός μου είναι Μεξικανός, που βρίσκεται σε «σκακιστικό τουρ» στην Ευρώπη! Μόλις δυο χρόνια πριν είχε elo 2230, ενώ από τότε έπεσε... πάνω από 200 μονάδες! Πάντως, παίζει συστηματικά, π.χ. συμμετείχε στα Minneapolis 2005, Moscow (Aeroflot) 2006, Calvia / Mallorca 2006...

1.Ιζ3 ζ5 2.δ3 δ6 3.ε4 ε5 4.Ιγ3 Ιζ6 5.εxζ5 Αxζ5 6.δ4 ε4 [Η θεωρία δίνει και τα 6...Ιβδ7 7.Αγ4 ή 6...Ιγ6 7.Αβ5] 7.Ιθ4 Αγ8 [Παίζονται και τα 7...Αδ7 8.Αη5, 7...Αη4 8.Αε2 Αxε2 9.Βxε2 δ5 και 7...Αε6 8.δ5 Αζ7 9.η3 γ6 10.Αη5, Λαζνίτσκα (2517)-Αλ. Ποτάποβ (2530), Όλομουτς 2005] 8.ζ3 δ5 9.Βε2 ?! (9.Αε2) 9...Αβ4 [καλύτερο ήταν το 9...Ιγ6 10.Αε3 Αβ4] 10.Αη5 0–0 11.ζxε4 Αxγ3+ (11...δxε4?? 12.Βγ4+) 12.βxγ3 δxε4 13.Βγ4+ Ρθ8 14.Αε2 (Τώρα τα λευκά έχουν το ζεύγος των Α και καλύτερη διάταξη πιονιών. Επιπλέον, απειλούν O-O, με πίεση στη -ζ- στήλη. Προσέξτε ότι τα μαύρα δεν μπορούν να παίξουν ...θ6, λόγω του Ιη6+) 14...Βδ6 15.0–0 Αε6 16.Ββ4 Ιβδ7 17.Βxβ7 (τώρα ο αντίπαλος έχει 4 νησίδες πιονιών!) 17...Πζβ8 [17...Παβ8 18.Βα6 (18.Βxα7?? Πα8 19.Ββ7 Πζβ8 και η Β παγιδεύεται!) / 17...Ιδ5!?] 18.Βα6 Βxα6 19.Αxα6 Πβ2 20.γ4 Πβ6 [20...Πxγ2 21.δ5 Αη8 22.Πζγ1 Πxγ1+ 23.Πxγ1 Πβ8 24.Αε3±] 21.Αβ5 γ6 22.δ5 γxβ5? [Καλύτερο ήταν το 22...Αxδ5 23.γxδ5 γxβ5 24.Πζδ1 Πδ6, με αμφίρροπο παιχνίδι] 23.δxε6 Πxε6 24.γxβ5 Πγ8 25.Ιζ5! (κεντροποίηση!) 25...θ6 [25...Πxγ2? 26.Ιδ4 με «πηρούνι» στους Π; 25...Πγ5 26.Αε3! Πγ3 (αν 26...Πxβ5?, το 27.Ιδ4 «πηρουνίζει» τους Π πάλι) 27.Αxα7+- / 25...Πε5? 26.Ιδ6! Πζ8 27.Αε3+-] 26.Αε3 Ιβ6 27.α4 Ιζδ5 28.Αδ4 Ρθ7 29.α5 Ιγ4 30.Ιxη7 (30.Αxα7+-) 30...Πη6 31.Ιζ5 (ελέγχει το ε3 και «παρακολουθεί» το ε7) 31...Ιδ2 32.Πζ2?! Ιζ3+ 33.Ρθ1 Ιxδ4 (33...Πη5? 34.Ιδ6+-) 34.Ιxδ4 ε3 35.Πζ7+ Ρθ8 36.Ιγ6 Πγη8 37.η3 ε2 38.Πε1 Πε6 39.Πζ5 Ιγ3 40.Πε5?! [40.Ρη2 Ιxβ5 41.Πxβ5 Πxγ6 42.Πxε2+-] 40...Πxε5 41.Ιxε5 Πβ8 42.β6! [42.Ιζ7+? Ρθ7 43.Ιδ6 Πδ8 και τα μαύρα νικούν!] 42...αxβ6 43.αxβ6 Πxβ6 44.Ιδ3! (ελέγχει το ε1, αλλά και το «σημείο εισόδου» β2)


44...Πα6?! [Δεν έσωζε το 44...Πζ6 45.Ρη2 Ρθ7 46.Ιζ4 Πζ5 47.Ιxε2 Πε5 48.Ρζ3+-, όμως τα μαύρα μπορούσαν να σώσουν την ισοπαλία με 44...Πε6 45.Ρη2 Πε3 και αν 46.Ρζ2, τότε 46...Ιδ1+ 47.Ρη2 Ιγ3, με επανάληψη κινήσεων – γνωστός μηχανισμός για «φρούριο»!] 45.Ρη2 Πε6 46.Ρζ3 Πγ6 47.Ρε3 Πε6+ 48.Ρδ4± Ιδ1 49.Ιζ4 (Τώρα τα λευκά κερδίζουν!) 49...Πδ6+ 50.Ργ5 Πδ8 51.Πxε2 Πγ8+ 52.Ρδ4 Ιγ3 53.Πε5 Ιδ1 54.γ4 1–0



Ιλαντζής Σπ. (2207) – Lorek M. (1951)
Marianske Lazne Open, 21-01-2009 (6ος γύρος)
1.β3 (Νίμτσοβιτς – Λάρσεν) [A01]

1.β3 Ιζ6 2.Αβ2 ε6 3.ε3 β6 4.ζ4 Αβ7 5.Ιζ3 Αε7 6.Αε2 0–0 7.0–0 γ5 8.Βε1 δ5 9.Βη3 Ιγ6 10.δ3 Ιε8 11.Ιβδ2 Αζ6 [Έχει παιχθεί και 11...ζ6 12.ε4 δ4 13.γ3 δxγ3 14.Αxγ3 Ιγ7] 12.Ιε5 Ιδ6!? (12...Ιxε5) 13.ε4?! [Βιαστικό, έπρεπε να παίξω 13.Αη4!? – η θέση υπάρχει στη θεωρία!]

13...δxε4?! [Χάνει την ευκαιρία: το σωστό ήταν 13...Ιδ4 14.Αxδ4 (14.Αδ1? δxε4 15.δxε4 Ιxε4∓) 14...γxδ4 15.Αζ3 (15.εxδ5? Αxδ5∓) 15...Πγ8 16.Παγ1 Πγ5, με υπεροχή των μαύρων, που θα πιέσουν στη στήλη -γ-] 14.δxε4 (τώρα έχω το τετράγωνο δ3 για τον Α) 14...Ιζ5? [Προτιμότερο ήταν το 14...Ιδ4 15.Αδ3 Αxε5 16.ζxε5 Ιxε4!? 17.Βθ3 Ιη5 18.Βε3] 15.εxζ5 Βxδ2 16.Αδ3 [16.Πζ2 Βδ6 17.Αζ3²] 16...Ιxε5 [16...Ιδ4? 17.Ιγ4 Ββ4 18.γ3+-; 16...Παδ8? 17.Παδ1 Ββ4 18.Ιxγ6 Αxγ6 19.Αxζ6+-] 17.ζxε5 Αθ4 18.Βθ3 εxζ5 19.Παδ1 Βθ6 [19...Αζ2+ 20.Ρθ1 Βζ4 21.Αxζ5 η6 22.Αδ7 Βθ4 23.Βxθ4 Αxθ4 24.ε6+-] 20.Αγ1 Αη5 21.Αxη5 Βxη5 22.Πxζ5 Βε7 [22...Βδ8 23.ε6+- (23.Πθ5±)]


23.Πxζ7!! [Είχα δει και το επίσης θεαματικό 23.Βxθ7+! Ρxθ7 24.Πxζ7+ Ρθ8 25.Πxε7 Αγ6 26.Αη6+-, αλλά η θυσία του Π είναι αντικειμενικά καλύτερη!] 23...Ρxζ7 [23...Βxζ7?? 24.Βxθ7#; 23...Πxζ7? 24.Βxθ7+ Ρζ8 25.Βθ8#] 24.Βθ5+ [το 24.Βζ5+ κερδίζει επίσης] 24...η6 [24...Ρη8 25.Αxθ7+ Ρθ8 26.Αη6+ Ρη8 27.Βθ7#] 25.Βxθ7+ Ρε8 [25...Ρε6 26.Αγ4+ και τα μαύρα γίνονται ματ] 26.Αβ5+ 1–0

Fryc M. (2159) – Ιλαντζής Σπ. (2207)
Marianske Lazne Open, 22-01-2009 (7ος γύρος)
Κλειστή Σικελική [B23]

1.ε4 γ5 2.Ιγ3 α6 3.η3 β5 4.Αη2 Αβ7 5.Ιηε2 ε6 6.0–0 β4 7.Ια4 Αγ6 [Σ’αυτό το σημείο, ακολούθησα την πρόταση του IM Γιάννη Γεωργιάδη, σε ανάλογη θέση, από την ανάλυση της γνωστής του νίκης επί του GM Rozentalis («Ακρόπολις» 2006). Συνήθως παίζεται 7...Ιζ6, πάντως] 8.γ3 Βα5 9.β3 Αxα4 10.βxα4 βxγ3 11.ε5!? Ιγ6 12.Αxγ6 δxγ6 13.δxγ3 Πβ8 14.Βδ3 Αε7 15.Βε4 Βγ7 16.Αε3 Ιθ6 17.Αxθ6 ηxθ6 18.Ιζ4 0–0 19.Ιθ5 Ρθ8 20.Παβ1 Πβδ8 21.Πβ2± Πδ5 22.ζ4 Αδ8 23.Πζβ1 Βδ7 24.Πβ7 Πδ1+ 25.Ρη2 Βδ2+ (25...Βδ3!?) 26.Ρθ3 Πxβ1 27.Πxβ1 Βxα2 [27...Βxγ3 28.Πδ1±] 28.Πδ1 Βζ2 29.γ4 Αε7 30.Ιζ6 (30.Πδ7±) 30...Αxζ6 [Ένα παράξενο στοιχείο: και οι τέσσερις Α αλλάχθηκαν για αντίπαλους Ι, με στόχο το «δίπλωμα» των πιονιών του αντιπάλου!!] 31.εxζ6 Ββ2 32.Βε5 Βγ2 33.Πδ7 Βη6 34.Πβ7 [34.Βxγ5 Πη8 35.Βδ4 θ5] 34...Πη8 35.Πβ8 Βη4+ 36.Ρη2 Βη6 37.Πxη8+ Βxη8 38.Βxγ5 Βγ8


39.Ρζ3 [Διστακτικό. Καλύτερο ήταν το 39.Βθ5 Βζ8 40.ζ5 ε5 41.Βη4+-] 39...Ρη8 40.η4?! [Κι’εδώ καλύτερο ήταν το 40.Βε7+-] 40...Βδ7 41.Ρη3? [Σε πίεση χρόνου, τα λευκά καταστρέφουν τη θέση. Μπορούσαν ακόμα να κερδίσουν, με 41.Βε5 (απειλεί 42.Ββ8+)] 41...Βδ3+ 42.Ρθ4 Βδ2 43.Ρη3 Βγ3+ 44.Ρη2 Βxζ6 45.Βε5 Βδ8 46.γ5 Βδ5+ [47.Ρζ2 Βxε5 (47...Βα2+ 48.Ρη3 Βxα4, τότε 49.Ββ8+ Ρη7 50.Βε5+ και τα λευκά κρατούν την παρτίδα με διαρκές σαχ) 48.ζxε5 Ρη7 49.Ρζ3 Ρη6 50.Ρζ4 θ5 51.η5 α5 52.θ3 θ6–+] 0–1

Μιας και το κύριο θέμα του παρόντος blog είναι το Σκάκι στα Σχολεία, ας μου επιτραπεί μια παρατήρηση: Εντυπωσιακή ήταν η παρουσία μιας ομάδας νέων παιδιών από την Πολωνία: οι Sadzikowski (2195 – ο νικητής του τουρνουά), Barski (2180) και Lewicki (1931) πήραν τα τρία μετάλλια στην κατηγορία ως 16 ετών, ενώ διακρίθηκαν και οι Zysko (2185), WFM Anna Iwanow… όλοι τους ανήκαν σε μια ενδιαφέρουσα παρέα, με προπονητή τον IM Bielczyk. Έδειξαν σοβαρή και συστηματική προσέγγιση στους αγώνες, χωρίς αυτό να μειώνει την... παιδικότητα και την ευχάριστη διάθεσή τους. Νομίζω ότι συνεχίζοντας με τον ίδιο ενθουσιασμό, όλοι τους μπορούν να προχωρήσουν πολύ!

Σπ. Ιλαντζής

Μικρή αναφορά στο Κέντρο Πολιτισμού "Δημήτρης Γληνός"

Για τους Πολιτιστικούς Συλλόγους έχω γράψει σε προηγούμενη ανάρτηση. Ένας παρόμοιος σύλλογος, που αναπτύχθηκε τη δεκαετία του '80, ήταν το Κέντρο Πολιτισμού "Δημήτρης Γληνός". Είχε κυρίως λογοτεχνικές συζητήσεις, αλλά φυσικά και σκάκι. Κι είχε την τύχη να ασχολούνται με αυτόν άνθρωποι με μεράκι.
Το σκακιστικό τμήμα ιδρύθηκε το 1984, με πρωτοβουλία του Βαγγέλη Γιαλούρη, έξοχου οργανωτή και προπονητή, που τότε μόλις είχε αποχωρήσει από τον Σύνδεσμο Αιγυππτιωτών Ελλήνων μαζί με αρκετά από τα μέλη του. Διοργάνωσε αμέσως τουρνουά διαβάθμισης, δήλωσε τον σύλλογο στο Πρωτάθλημα Α' τοπικής κατηγορίας, και όπως πάντα, ήταν μέσα σ' όλα. Δεν του ξέφευγε τίποτα. Είχε άποψη για το παιχνίδι και τη συμπεριφορά όλων μας.

Δυστυχώς τον επόμενο χρόνο έφυγε για πάντα από τη ζωή. Αρχηγός της ομάδας μας έγινε ο Φίλιππος Κουράντ. Ο άνθρωπος ήταν "γάτα". Πολύ καλός σκακιστής, διαιτητής και με μεγάλη αδυναμία στο μπλιτς (είχαμε κάνει ομηρικές μάχες στα τουρνουά), έξυπνος και καλός αρχηγός της ομάδας στους εκάστοτε διασυλλογικούς, όπου δικαιωματικά κρατούσε την πρώτη σκακιέρα (εκτός από μια περίπτωση που έπρεπε να θυσιαστώ εγώ και να χάσω από τον κατά 600 τότε βαθμούς ΕΛΟ πιο πάνω Νίκο Μπεγνή, αλλά τελικά κέρδισα!). Επίσης μανιακός με τους υπολογιστές από τότε, αν θυμάμαι καλά.

Η πιο μεγάλες επιτυχίες του "Γληνού" ήταν η διοργάνωση των Γιαλούρειων, τουρνουά στη μνήμη του Βαγγέλη Γιαλούρη, όπου μαζευόταν ένα σημαντικό μέρος από την τότε αφρόκρεμα του σκακιού (και σε ένα από αυτά ο Μπεγνής μου την είχε "στημένη"). Υπήρξαν περιπτώσεις που ξεκινούσε το τουρνουά με 100 παίχτες!
Σ' αυτά τα τουρνουά το μπούλετιν των αγώνων ήταν πολύ ικανοποιητικό, αν και φτιαγμένο με κάπως πρωτόγονα μέσα. Παρακάτω υπάρχουν φωτογραφίες από διάφορα μπούλετιν. Καντε ΚΛΙΚ για μεγέθυνση.


Μια μικρή αναφορά στο σύλλογο και τους στόχους του


Δείγμα πρώτης σελίδας μπούλετιν με αποτελέσματα


Για τον Βαγγέλη Γιαλούρη


Και διαγωνισμός λύσης κατά τη διάρκεια των αγώνων!

Το Κέντρο Πολιτισμού "Δημήτρης Γληνός" σήμερα δεν υπάρχει πια. Υπάρχουν όμως οι παίχτες, παροπλισμένοι στην πλειοψηφία τους, που ίσως θα ήθελαν να ξαναζήσουν την ωραία του ατμόσφαιρα, αν τους ξαναδινόταν η ευκαιρία.

Ευγένιος Αντωνιάδης - ο σκακιστής αστρονόμος

Στις 20 Σεπτεμβρίου του 1909 η ατμόσφαιρα πάνω από το Παρίσι ήταν πεντακάθαρη, ιδανική για αστρονομικές παρατηρήσεις. Εκείνη η νύχτα έμελλε να σημαδέψει για πάντα την αντίληψη της επιστήμης για τη φύση του πλανήτη Άρη, βγάζοντάς την από μια πλάνη που βαστούσε δεκαετίες. Έχοντας στη διάθεσή του το γιγάντιο τηλεσκόπιο της εποχής, το Grand Lunette του Αστεροσκοπίου της Meudon κοντά στο Παρίσι, ο διάσημος Έλληνας αστρονόμος Ευγένιος Αντωνιάδης καταρρίπτει τη θεωρία των Τζιοβάνι Σκιαπαρέλλι και Πέρσιβαλ Λόουελ για τη δήθεν ύπαρξη καναλιών στον Άρη, που μέχρι τότε θεωρούνταν κατασκευάσματα ευφυούς εξωγήινης ζωής.

Το Αστεροσκοπείο της Meudon

Ο Αντωνιάδης μετά από τις παρατηρήσεις του έγραψε: «Η πρώτη ματιά που έριξα στον πλανήτη ήταν μια αποκάλυψη. Ο πλανήτης φαινόταν καλυμμένος από μια απέραντη και απίστευτη ποσότητα λεπτομέρειας, φυσικής και λογικής, ανώμαλης και διάστικτης, από την οποία η γεωμετρία έλαμπε δια της απουσίας της». Με άλλα λόγια είπε ότι το πολυδαίδαλο πλέγμα των ίσιων γραμμών, που είχε στοιχειώσει το μυαλό των επιστημόνων και ονόμαζαν «κανάλια» δεν ήταν τίποτα άλλο από ψευδαίσθηση, από οπτική απάτη.

Ο Σκιαπαρέλλι δεν το δέχτηκε. Το ίδιο κι ο Λόουελ. Κι έπρεπε να φτάσουμε στη δεκαετία του ’60 για να επικρατήσει πλήρως η άποψη αυτή, που γκρέμιζε οριστικά και αμετάκλητα έναν όμορφο μύθο.

Δυο χρόνια νωρίτερα, το 1907, γινόταν στο Παρίσι ένα μικρό διεθνές σκακιστικό τουρνουά. Στην πρώτη θέση του τουρνουά αυτού ισοβαθμούν με 6 βαθμούς σε 7 αγώνες ο μεγάλος Έλληνας αστρονόμος και ο κορυφαίος τότε στο παγκόσμιο σκακιστικό στερέωμα Αμερικανός πρωταθλητής Φρανκ Μάρσαλ! Με ένα βαθμό διαφορά ακολουθεί ο Ταρτακόβερ. Ο Αντωνιάδης νικάει και τους δύο. Η παρτίδα του με τον Μάρσαλ έχει διασωθεί:

Φρανκ Μάρσαλ-Ευγένιος Αντωνιάδης, Παρίσι 1907
1.δ4 δ5 2.γ4 ε6 3.Ιγ3 Ιζ6 4.Αη5 Αε7 5.ε3 Ιε4 6.Αxε7 Βxε7
7.γxδ5 Ιxγ3 8.βxγ3 εxδ5 9.Αδ3 Ιδ7 10.Ιζ3 O-O 11.O-O Πε8 12.γ4
δxγ4 13.Αxγ4 Ιβ6 14.Βγ2 Αζ5 15.Βxζ5 Ιxγ4 16.Πζγ1 Ιδ6 17.Βγ5 γ6
18.Παβ1 Ιε4 19.Βγ2 Παδ8 20.Ιε5 Ιδ6 21.Βα4 Ιβ5 22.Πxγ6 Ιxδ4
23.εxδ4 βxγ6 24.θ3 Πδ6 25.Ιxγ6 Βε4 26.Πγ1 Πη6 27.η4 θ5 28.Βγ2 Βζ3 29.Ββ3 Βζ4 30.Βγ3 θxη4 31.Ιε5 ηxθ3+ 32.Ρθ1 Βη5 0-1
Μπορείτε να δείτε την παρτίδα εδώ.

Μετά από την παρτίδα ο Αντωνιάδης δηλώνει:
«Μέχρι τώρα είχα λίγες ευκαιρίες να αντιμετωπίσω παίχτες πρώτης σειράς, έχω όμως μελετήσει πολύ. Αρχικά με το εξαιρετικό ΑΒΓ του σκακιού (ABC des Echécs) του Preti, κι έπειτα ακολουθώντας πιστά τις σοφές συμβουλές του δόκτορα Τάρας, τον οποίο θεωρώ έναν από τους καλύτερους σχολιαστές της εποχής μας, και του οποίου είμαι ένθερμος μαθητής».

Ο Ευγένιος Αντωνιάδης γεννήθηκε το 1870 στην Κωνσταντινούπολη και εκδήλωσε από πολύ νωρίς την κλίση του για την αστρονομία. Από την εφηβική του κιόλας ηλικία παρατηρούσε με ένα μικρό τηλεσκόπιο τους ουρανούς, έφτιαχνε σχέδια με τα όσα έβλεπε, και τα έστελνε στην Γαλλική Αστρονομική Εταιρεία. Τα σχέδιά του ήταν τόσο καλοφτιαγμένα που γρήγορα προσέλκησαν το ενδιαφέρον του διάσημου αστρονόμου της εποχής Καμίλ Φλαμαριόν, ο οποίος τον κάλεσε στο Παρίσι το 1893 και, απ’ ό,τι φαίνεται, γρήγορα τον έκανε βοηθό του. Το ενδιαφέρον του Αντωνιάδη, όπως και του δασκάλου του, εστιαζόταν κυρίως στον πλανήτη Άρη.

Ο χάρτης Αντωνιάδη και Φλαμμαριόν του Άρη (1896)

Είμαστε στην εποχή που η θεωρία Σκιαπαρέλλι-Λόουελ για την ύπαρξη καναλιών στον Άρη κυριαρχεί παγκοσμίως. Ο Αντωνιάδης τη συμμερίζεται και αυτός και συνεχίζει να την υποστηρίζει μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα. Όμως από το 1902 περίπου η άποψή του έχει αρχίζει να αλλάζει και δεν διστάζει να την ανακοινώσει, ερχόμενος πλέον σε αντίθεση με τη μεγάλη πλειοψηφία των συναδέλφων του. Ώσπου φτάσαμε στη μεγάλη ανακάλυψη του 1909.
Ο Αντωνιάδης συνέχισε να ασχολείται με την αστρονομία για πολλά χρόνια ακόμα. Το 1930 εκδίδεται το βιβλίο του La Planète Mars. Φεύγει από τη ζωή το 1944. Προς τιμήν του έχει δοθεί το όνομά του σε έναν κρατήρα του Άρη και έναν της Σελήνης.

Ο κρατήρας της Σελήνης που έχει το όνομά του

Στο παρακάτω διάγραμμα βλέπουμε την τελική φάση μιας παρτίδας του Αντωνιάδη που παίχτηκε το 1900 στο Παρίσι. Ο Αντωνιάδης παίζει με τα Μαύρα εναντίον ενός ερασιτέχνη:

Η παρτίδα συνεχίστηκε 32…Πxε5 33 Αxε8 Πxε1+ 34 Ρθ2 Αε4 και τα Λευκά εγκατέλειψαν.

Το 1909 κυκλοφορεί η φήμη ότι ο Αντωνιάδης έχει συναντήσει στην Αθήνα τους καλύτερους Έλληνες παίχτες της εποχής. Όμως ο Π. Γάσπαρης, ανάμεσα σε άλλους, το αρνείται. Αυτή είναι άλλη μια πληροφορία, δημοσιευμένη μάλιστα στο έγκυρο σκακιστικό περιοδικό La Stratégie, η οποία επιβεβαιώνει ότι ο Γάσπαρης είναι ο κορυφαίος ίσως σκακιστής στην Ελλάδα.

Πηγές:
Wikipedia, λίγα βιογραφικά
Οι σελίδες του Edward Winter, με παρτίδες, φωτογραφίες και πληροφορίες για τη σκακιστική του δραστηριότητα.
Άρθρο του William Sheehan σχετικό με την ιστορία της παρατήρησης του πλανήτη Άρη.
The life and times of E.M. Antoniadi, 1870-1944. Part I: an astronomer in the making
The life and times of E.M. Antoniadi, 1870-1944. Part II: The Meudon years
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάνικα

Θηλυκή δύναμη

Οι πολλαπλές προαγωγές είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά πράγματα που μπορούν να συμβούν σε μια παρτίδα. Παρουσιάζουμε εδώ μια από τις σπάνιες αυτές περιπτώσεις. Στην παρακάτω -όχι ιδιαίτερα γνωστή- παρτίδα ανάμεσα σε δύο ισχυρούς παίχτες, κάποια στιγμή λίγο πριν το τέλος παρουσιάζονται πάνω στη σκακιέρα πέντε βασίλισσες!

Brumen-Jurkovic, Μπλεντ 2000

Η παρτίδα συνεχίστηκε: 56.θ7 γ1=Β 57.θ8=Β+ Ρβ7 58. α8=Β+ Ρβ6 59.Βθβ8+ Ργ5 60.Βα5+ και τα Μαύρα εγκατέλειψαν.

Η τελική θέση:

Ο θρίαμβος των νιάτων

Ζακ Μίζες

Στις 26 Μαρτίου 1949 έγινε στη Χάγη ένας αγώνας επίδειξης ανάμεσα στον 84χρονο Γερμανό γκρανμαίτρ Ζακ Μίζες και τον 87χρονο Ολλανδό μαιτρ Ντερκ Φαν Φόρεστ. Νικητής αναδείχθηκε ο πνευματώδης Μίζες, ο οποίος μετά από την παρτίδα σχολίασε: "Τα νιάτα θριάμβευσαν"!
Ας δούμε την ιστορική εκείνη παρτίδα:

Φαν Φόρεστ-Μίζες, Χάγη 1949
1. ε4 γ5 2. Ιζ3 Ιγ6 3. δ4 γxδ4 4. Ιxδ4 ε6 5. γ4 Ιζ6 6. Αη5 Βα5+ 7. Αδ2 Βε5 8. Ιxγ6 Βxε4+ 9. Αε2 βxγ6 10. 0-0 Αγ5 11. Αγ3 Βζ4 12. β4 Αε7 13. η3 Βγ7 14. Αδ3 γ5 15. β5 Αβ7 16. Βε2 θ5 17. Ιδ2 θ4 18. Ιε4 Ιθ5 19. Παδ1 ζ5 και τα Λευκά εγκατέλειψαν.

Ο Ζακ Μίζες (Jacques Mieses, 1865-1954) είχε μια μακρά και ενδιαφέρουσα διεθνή σκακιστική καριέρα, που ξεκίνησε το 1888, την εποχή του Στάινιτς, του Τσούκερτοτ και του Μπλάκμπερν, και τελείωσε το 1948, όταν μεσουρανούσαν αστέρια όπως ο Μποτβίνικ, ο Ρεσέβσκι και ο Σμύσλοβ. Μέσα σε αυτά τα 60 χρόνια παρέμεινε ένας αθεράπευτα ρομαντικός παίχτης, που ποτέ δεν αφομοίωσε τελείως τις στρατηγικές αρχές του Στάινιτς, αλλά προσπαθούσε πάντα να δημιουργεί φανταιζί παρτίδες, αποσκοπώντας στην επίθεση με κάθε μέσο εναντίον του αντίπαλου βασιλιά. Το στυλ αυτό τον εμπόδισε μεν από το να βρεθεί στην εντελώς πρώτη σειρά των παιχτών της εποχής του, αλλά του απέφερε πολλά βραβεία ωραιότητας για παρτίδες του, με τελευταίο αυτό που κέρδισε το 1945 στο Χάστινγκς, σε ηλικία 80 ετών.

Ο Μίζες δεν διέπρεψε μόνο ως παίχτης. Ήταν οργανωτής πολλών τουρνουά, έκανε ανταποκρίσεις από αγώνες, έγραφε σε σκακιστικές στήλες και επιπλέον έγραψε και αρκετά βιβλία.
Άνθρωπος με το χάρισμα να γίνεται αμέσως δημοφιλής λόγω του ετοιμόλογου και πνευματώδους χαρακτήρα του, αναγκάστηκε το 1938 να πάει στην Αγγλία ως φυγάς από τη ναζιστική Γερμανία. Η υποδοχή που του επιφύλαξε ο σκακιστικός κόσμος της Αγγλίας ήταν η καλύτερη δυνατή και πέρασε εκεί τα τελευταία χρόνια της ζωής του.

Δύο πολύ παλιές ελληνικές παρτίδες

Είδαμε σε προηγούμενη ανάρτηση μια παρτίδα του Π. Γάσπαρη, ενός από τους πρώτους Έλληνες σκακιστές που έχουν περάσει στη βιβλιογραφία. Η παρτίδα αυτή μάς είχε γεννήσει την απορία πότε παίχθηκε. Τελικά η απορία μάλλον λύθηκε οριστικά.
Η παρτίδα παίχθηκε το 1889.
Ας την ξαναδούμε:

J. Berger-Π. Γάσπαρης, παρτίδα με αλληλογραφία 1889
1. ε4 ε5 2. Ιζ3 Ιγ6 3. Αβ5 Ιζ6 4. δ3 Ιε7 5. Αγ4 γ6 6. Ιγ3 Ιη6 7. Ιη5 δ5 8. εxδ5 γxδ5 9. Ιxδ5 Ιxδ5 10. Βζ3 Αε6 11. Ιxε6 ζxε6 12. Αβ5+ Ρε7 13. Αη5+ Ιζ6 14. Βxβ7+ Ρδ6 15. Αδ2 α5 16. γ4 και τα Μαύρα εγκατέλειψαν. Μπορείτε να δείτε την παρτίδα εδώ.
Η παρτίδα αυτή αναφέρεται και εδώ, στα πλαίσια μιας ανάλυσης για την επονομαζόμενη παγίδα του Μόρτιμερ στην Ισπανική Παρτίδα.

Στις παραπάνω σελίδες υπάρχει όμως κι άλλη μια παρτίδα του Γάσπαρη, πάλι με αντίπαλο τον Μπέργκερ, αυτή τη φορά του 1890. Φαίνεται ότι όντως ο Γάσπαρης είχε σκακιστικά ενδιαφέροντα που προηγούνταν πολύ της εποχής του και, μη βρίσκοντας αντιπάλους στα μέτρα του στην Ελλάδα εκείνης της εποχής, αναζητούσε αντιπάλους στο εξωτερικό με τη μέθοδο της αλληλογραφίας.

Π. Γάσπαρης-J. Berger, παρτίδα με αλληλογραφία 1890
1.ε4 ε5 2.Ιζ3 Ιγ6 3.Αβ5 α6 4.Αα4 Ιζ6 5.δ3 β5 6.Αβ3 Αε7 7.γ3 δ5 8.Βε2 δxε4 9.δxε4 O-O 10.Ιβδ2 Αδ6 11.Ιζ1 Ιε7 12.Αδ2 Αβ7 13.Αγ2 Βε8 14.θ4 Βγ6 15.Ιη5 θ6 16.ζ3 β4 17.η4 βxγ3 18.βxγ3 Ιη6 19.Ιη3 Ιζ4 20.Βθ2 Αβ4 21.Ιζ5 Παε8 22.γxβ4 Βxγ2 23.O-O Ιδ3 24.Ιθ3 Αγ8 25.Ιxη7 Πδ8 26.Ιζ5 Αxζ5 27.εxζ5 Ρθ7 28.α3 Πδ4 29.Αζ4 Βγ6 30.Αη3 Ιxη4 31.ζxη4 Πxη4 32.Πα2 Πζη8 33.Πη2 ζ6 34.Βθ1 Ιζ4 0-1. Μπορείτε να δείτε την παρτίδα εδώ.

Όμως οι αναφορές στον Γάσπαρη δεν τελειώνουν εδώ. Και υπάρχουν κι άλλες παρτίδες Ελλήνων παιχτών από εκείνη την εποχή. Θα αναφερθούμε σε αυτό το θέμα αργότερα.

Μια παρτίδα "πάντα ανθισμένη"

Μια ενδιαφέρουσα αναπαράσταση της πασίγνωστης παρτίδας του Άντολφ Άντερσσεν που έμεινε στη σκακιστική βιβλιογραφία γνωστή με τον τίτλο "αειθαλής" ή "πάντα ανθισμένη", μας προσφέρει το βίντεο που ακολουθεί.

Μια παλιά παρτίδα, δύο Berger, ένας Γάσπαρης κι ο Λάσκερ

Η παρτίδα που ακολουθεί είναι μια από τις παλαιότερες δημοσιευμένες παρτίδες Ελλήνων παιχτών. Και μάλιστα όχι όπου κι όπου, αλλά σε ένα βιβλίο του Λάσκερ! Πρόκειται για μια παρτίδα του Π. Γάσπαρη και περιέχεται στο βιβλίο Lasker's Manual of Chess. Η παρτίδα αυτή δημοσιεύθηκε αργότερα (1946) στο περιοδικό ΤΟ ΣΚΑΚΙ του Ανδρέα Ζορμπά και επίσης στο βιβλίο του Κώστα Χατζιώτη Το σκάκι στην Ελλάδα (1984).
Η παρτίδα πρέπει να παίχθηκε το αργότερο το 1925, χρονιά που έγραψε ο Λάσκερ το βιβλίο του, και μάλλον επρόκειτο για παρτίδα με αλληλογραφία (κρατώ μια μικρή επιφύλαξη επειδή ο μεν Κώστας Χατζιώτης αναφέρει για παρτίδα δι' αλληλογραφίας, ο δε Λάσκερ δίνει ως τόπο την Αθήνα). Όπως και να έχει, μιλάμε για τη δεκαετία του '20, μια εποχή από την οποία οι αναφορές στο ελληνικό σκάκι είναι ελάχιστες, κι αυτό της δίνει ιστορική αξία.

I. Berger-Π. Γάσπαρης
1. ε4 ε5 2. Ιζ3 Ιγ6 3. Αβ5 Ιζ6 4. δ3 Ιε7 5. Αγ4 γ6 6. Ιγ3 Ιη6 7. Ιη5 δ5 8. εxδ5 γxδ5 (εδώ ο Λάσκερ δίνει σαν καλύτερη κίνηση το 8...θ6, όπως έπαιξε και ο Κουράγιτσα το 1968 σε παρτίδα του με τον Όστογιτς) 9. Ιxδ5 Ιxδ5 10. Βζ3 Αε6 11. Ιxε6 ζxε6 12. Αβ5+ Ρε7 13. Αη5+ Ιζ6 14. Βxβ7+ Ρδ6 15. Αδ2 α5 16. γ4 και τα Μαύρα εγκατέλειψαν

Στο βιβλίο του ο Κώστας Χατζιώτης, βασισμένος σε μαρτυρίες παλαιότερων σκακιστών, περιγράφει τον Γάσπαρη ως τον πρώτο θεωρητικά καταρτισμένο Έλληνα σκακιστή, μουσικό το επάγγελμα, που ήταν συνδρομητής σε πολλά ξένα σκακιστικά περιοδικά και παρακολουθούσε μετά μανίας τις νέες εξελίξεις στα ανοίγματα. Κατ' αυτόν θα πρέπει ο Γάσπαρης να ήταν γεννημένος γύρω στα 1860 με 1870, οπότε πραγματικά μιλάμε για έναν από τους σκαπανείς του σκακιού στην Ελλάδα.

Σημείωση: Είχα τελειώσει το παραπάνω άρθρο όταν πρόσεξα το εξής: Ο Λάσκερ και ο Χατζιώτης αναφέρουν τον αντίπαλο του Γάσπαρη ως I. Berger. Μετά την 15η κίνηση του Μαύρου ο Λάσκερ έχει ένα συγκεκριμένο σχόλιο για το οποίο αναφέρει ότι είναι από το βιβλίο του I. Berger Probleme, Studien, Partien). Ψάχνοντας να βρω για ποιον Berger μιλάμε, βρήκα εδώ τον Berger που είχα υπόψη μου, αλλά επρόκειτο για τον Johann Nepomuk Berger (1845-1933). Ωραία, μπορεί να είναι άλλος ο I. Berger και άλλος ο γνωστός, ο J. Berger. Χρονικά κι ο "καλός" Berger ταιριάζει με τον Γάσπαρη.

Πού μας οδηγούν όλα αυτά; Στο γεγονός ότι ο Johann Berger έχει γράψει ένα βιβλίο με πολύ "ύποπτο" τίτλο. Είναι το βιβλίο Probleme, Studien und Partien 1862-1912 που σύμφωνα με τη Βικιπαίδεια εκδόθηκε το 1914. Να πρόκειται για το ίδιο βιβλίο με αυτό που αναφέρει ο Λάσκερ; Να πρόκειται για τον ίδιο Μπέργκερ με τυπογραφικό λάθος στο όνομα, δηλαδή αντί για Ι. να είναι J.; Υπάρχουν δύο παρεμφερή ονόματα και βιβλία. Το θέμα όμως είναι ότι στο (εξαιρετικό) βιβλίο του Κώστα Χατζιώτη αναφέρεται ως η αρχαιότερη γνωστή ελληνική παρτίδα μια παρτίδα του 1917 Αρβανιτάκης-Rawling. Αν ο Berger έχει γράψει το βιβλίο το 1914 κι αναφέρει μέσα την παρτίδα με τον Γάσπαρη, τότε προκύπτει το ερώτημα: πότε παίχθηκε πραγματικά αυτή η παρτίδα;

Φυσικά μπορεί να πρόκειται για λάθος του Λάσκερ και να μην πήρε το σχόλιο από κανένα τέτοιο βιβλίο, η να υπήρχε ένας Berger νούμερο 2 και να έγραψε ένα βιβλίο με παρεμφερή τίτλο με αυτόν του Berger νούμερο 1. Αλλά μάς δίνει λαβή για έρευνα.
Αναζητούμε κάποιον να έχει το περιοδικό ΤΟ ΣΚΑΚΙ του Ιουλίου του 1946 ή, ακόμα καλύτερα, το συγκεκριμένο βιβλίο του Berger για να μας λυθεί η απορία.